Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Đầu tư công được xác định là một trong những động lực quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong năm 2026. Tuy nhiên, sau 4 tháng đầu năm, tiến độ giải ngân mới đạt 10,5% kế hoạch, thấp hơn bình quân chung cả nước.

Thành phố đang yêu cầu các sở ngành, địa phương tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về mặt bằng, thủ tục và thi công để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% vốn trong năm nay.

Áp lực giải ngân lớn nhất từ trước tới nay

Năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh được Thủ tướng Chính phủ giao kế hoạch vốn đầu tư công lên tới 147.599 tỷ đồng, tăng 22,6% so với năm 2025 và chiếm khoảng 14,6% tổng vốn đầu tư công cả nước.

Trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số, đầu tư công tiếp tục được xem là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, sau 4 tháng đầu năm, Thành phố Hồ Chí Minh mới giải ngân được 15.565 tỷ đồng, tương đương 10,5% kế hoạch vốn được giao và thấp hơn mức bình quân chung cả nước.

Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên nhân chủ yếu đến từ quá trình sắp xếp lại tổ chức bộ máy quản lý đầu tư công thời gian qua.

Thành phố đã điều chỉnh nhiệm vụ của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án; đồng thời thành lập mới các ban quản lý dự án cấp xã, dẫn tới việc bàn giao hồ sơ, số liệu và chuyển tiếp nhiệm vụ bị chậm.

Dù vậy, lãnh đạo Sở Tài chính cho biết, các vướng mắc lớn đã cơ bản được Ủy ban Nhân dân thành phố chỉ đạo tháo gỡ trong tháng Tư để tạo điều kiện tăng tốc giải ngân trong các quý còn lại của năm.

Tại hội nghị kinh tế-xã hội tổ chức ngày 8/5, ông Hoàng Nguyên Dinh, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu các đơn vị thay đổi cách tiếp cận trong công tác điều hành đầu tư công, không đặt mục tiêu theo hướng “phấn đấu giải ngân đạt 100%,” mà phải xác định rõ yêu cầu “giải ngân đạt 100%” kế hoạch vốn theo chỉ đạo của Trung ương và Chính phủ.

Theo ông, việc bỏ cụm từ “phấn đấu” nhằm thể hiện quyết tâm hoàn thành bằng được mục tiêu giải ngân trong năm nay. Nếu dòng vốn đầu tư công được đưa ra nền kinh tế đúng tiến độ sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa lớn đối với tăng trưởng, sản xuất và việc làm.

Để thực hiện mục tiêu này, Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu khẩn trương kiện toàn các ban quản lý dự án cấp xã, phường; đồng thời siết trách nhiệm người đứng đầu. Những địa phương và chủ đầu tư không đạt tiến độ giải ngân sẽ bị xem xét trách nhiệm trong đánh giá thi đua cuối năm.

TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giải ngân quý 2 đạt từ 30-35% kế hoạch và cả năm đạt 100% vốn được giao. (Ảnh: TTXVN)

Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh cũng kiến nghị các sở ngành, địa phương và chủ đầu tư tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm đẩy nhanh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công.

Mục tiêu đặt ra là giải ngân quý 2 đạt từ 30-35% kế hoạch và cả năm đạt 100% vốn được giao.

Quá trình triển khai phải thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ,” gồm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Thành phố sẽ tăng cường kiểm tra thực địa, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến quy hoạch, thiết kế, đấu thầu, lựa chọn nhà thầu và giải phóng mặt bằng.

Điểm nghẽn lớn vẫn là mặt bằng và vật liệu

Trong các nút thắt hiện nay, giải phóng mặt bằng tiếp tục được xem là khâu then chốt quyết định tiến độ giải ngân của hàng loạt dự án trọng điểm.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Thuỷ, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2026 thành phố bố trí 33.685 tỷ đồng vốn bồi thường cho 165 dự án. Đến nay, thành phố đã giải ngân khoảng 8.614 tỷ đồng, đạt khoảng 25%.

Dù cao hơn mức giải ngân chung của toàn thành phố, nhưng tiến độ này vẫn chưa đạt kỳ vọng do nhiều dự án mới được giao vốn trong năm nay và vẫn đang thực hiện các thủ tục thu hồi đất, đo đạc, kiểm đếm, xác minh hồ sơ pháp lý theo quy định của Luật Đất đai 2024.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư trong quý 3 nhằm đẩy nhanh chi trả và giải ngân vốn. Đồng thời, đơn vị này đang hoàn thiện quy trình phối hợp trong công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư để trình Ủy ban Nhân dân thành phố ban hành; phối hợp kiện toàn Ban Chỉ đạo hỗ trợ tái định cư và các tổ công tác nhằm xử lý nhanh các vướng mắc phát sinh tại cơ sở.

Ủy ban Nhân dân 168 xã, phường và đặc khu trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh cũng được yêu cầu rà soát toàn bộ khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; chủ động giải quyết theo thẩm quyền, tránh tình trạng hồ sơ chuyển qua nhiều cơ quan gây chậm tiến độ.

Không chỉ vướng thủ tục, nhiều dự án đầu tư công trọng điểm trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay còn chịu áp lực lớn từ biến động giá vật liệu xây dựng. Giá xăng dầu tăng mạnh thời gian qua kéo theo chi phí khai thác, vận chuyển cát đá và vận hành thiết bị tăng cao, gây khó khăn cho nhà thầu.

Điển hình là dự án Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh-công trình hạ tầng trọng điểm của khu vực phía Nam hiện được dự báo chậm khoảng 6 tháng so với kế hoạch ban đầu.

Thảm nhựa tại đường Vành đai 3-Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Công Phong/TTXVN)

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Thành phố Hồ Chí Minh, tổng sản lượng thi công toàn dự án hiện đạt khoảng 76%. Trong đó, các gói thầu tại khu vực thành phố Thủ Đức (cũ) đạt khoảng 83%, còn các gói tại khu vực Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh đạt khoảng 68%.

Đơn vị này cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là biến động giá nhiên liệu trong bối cảnh xung đột Trung Đông diễn biến phức tạp, kéo theo giá vật liệu xây dựng tăng mạnh. Ngoài ra, tình trạng khan hiếm nhựa đường nhập khẩu và bê tông nhựa cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thi công.

Hiện, chủ đầu tư và nhà thầu đang phối hợp với các chủ mỏ để tăng nguồn cung vật liệu cho dự án. Đồng thời, đơn vị này cũng kiến nghị sớm cập nhật giá vật liệu xây dựng phù hợp với biến động thị trường để giảm áp lực chi phí cho nhà thầu.

Với quy mô vốn đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay, áp lực giải ngân của Thành phố Hồ Chí Minh trong năm 2026 được dự báo sẽ là rất lớn. Tuy nhiên, nếu các điểm nghẽn về mặt bằng, thủ tục đầu tư và nguồn vật liệu được tháo gỡ kịp thời, dòng vốn đầu tư công sẽ tiếp tục đóng vai trò động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố trong năm nay./.

HỨA CHUNG (VIETNAMPLUS)

TP. Hồ Chí Minh tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công sau 4 tháng chậm tiến độ