Thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp) về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các ĐBQH tỉnh Nghệ An đề nghị làm rõ quy định về quản lý, sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận, quy hoạch và định giá đất; đồng thời tháo gỡ những bất cập về nghĩa vụ tài chính, bảo đảm quyền lợi người dân, doanh nghiệp và tính khả thi khi thực hiện. Thời sự Quốc hộiHoàn thiện chính sách đất đai từ những vướng mắc thực tiễnDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 22/10/2026 15:32Thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp) về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các ĐBQH tỉnh Nghệ An đề nghị làm rõ quy định về quản lý, sử dụng đất, cấp Giấy chứng nhận, quy hoạch và định giá đất; đồng thời tháo gỡ những bất cập về nghĩa vụ tài chính, bảo đảm quyền lợi người dân, doanh nghiệp và tính khả thi khi thực hiện.ĐBQH THÁI THỊ AN CHUNG:Bảo đảm công bằng trong khấu trừ kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cưTrước kỳ họp, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An đã tổ chức khảo sát, làm việc với một số cơ quan, đơn vị liên quan đến dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Từ những vướng mắc thực tiễn, tôi xin góp ý một số nội dung.Thứ nhất, về trách nhiệm của tổ chức được giao quản lý đất đai tại khoản 1 Điều 7. Qua khảo sát tại Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, tôi nhận thấy mặc dù khu bảo tồn đã có quyết định thành lập, được giao đất, giao rừng và cấp Giấy chứng nhận QSDĐ, nhưng việc xác định địa vị của đơn vị với tư cách là chủ thể quản lý, sử dụng đất vẫn còn hạn chế. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của tổ chức được Nhà nước giao quản lý rừng đặc dụng, rừng phòng hộ, bảo đảm xác định rõ chủ thể và trách nhiệm trong quản lý đất đai.ĐBQH Thái Thị An Chung (Nghệ An) phát biểuThứ hai, về kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do nhà đầu tư tự nguyện ứng trước. Theo dự thảo, khoản kinh phí này được khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp nhưng không vượt quá số tiền phải nộp; phần còn lại tính vào chi phí đầu tư dự án.Qua làm việc với doanh nghiệp, tôi nhận thấy quy định này cần được xem xét thêm. Theo phản ánh của doanh nghiệp, kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là khoản chi thuộc trách nhiệm của Nhà nước. Khi nhà đầu tư tự nguyện ứng trước để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, cần có cơ chế hoàn trả, khấu trừ phù hợp. Đặc biệt, nếu khoản kinh phí này phải tính vào chi phí đầu tư dự án nhà ở xã hội thì có thể làm tăng giá thành căn hộ, ảnh hưởng đến mục tiêu ưu đãi.Bên cạnh đó, quy định hiện nay chưa bảo đảm công bằng giữa các dự án. Dự án phải nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được khấu trừ khoản ứng trước, trong khi dự án được miễn các khoản này lại không có nghĩa vụ tài chính tương ứng để khấu trừ... Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung cơ chế xử lý kinh phí đã ứng trước đối với trường hợp Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất; hoặc giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất nhưng nhà đầu tư được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất cho toàn bộ thời hạn sử dụng đất.Theo đó, khoản kinh phí ứng trước theo phương án được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính khác của người sử dụng đất hoặc tính vào chi phí đầu tư dự án. Đồng thời, tôi đề nghị nghiên cứu cho phép khấu trừ sang dự án khác nếu cùng một nhà đầu tư thực hiện nhiều dự án trên địa bàn, nhằm bảo đảm sử dụng nguồn vốn hợp lý.Thứ ba, về thời điểm xác định giá đất đối với diện tích đất thanh toán hợp đồng BT tại điểm g khoản 3 Điều 73. Dự thảo quy định thời điểm xác định giá đất là khi Nhà nước quyết định giao đất, cho thuê đất. Trường hợp chậm giao đất, cho thuê đất để thanh toán hợp đồng BT, nhà đầu tư được hưởng thêm khoản tiền tính theo lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng trung bình của các ngân hàng thương mại.Tuy nhiên, tôi cho rằng việc xác định giá đất tại thời điểm giao đất khi Nhà nước chậm giao đất có thể khiến giá trị thực tế phần đất nhà đầu tư nhận được giảm so với thời điểm ký hợp đồng.Vì vậy, tôi đề nghị quy định thời điểm xác định giá đất đối với dự án đối ứng của dự án thực hiện theo hợp đồng BT là thời điểm hợp đồng BT được ký kết và quy hoạch chi tiết dự án đối ứng được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Giá đất được xác định tại thời điểm này cần được giữ ổn định trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng, không xác định lại, trừ trường hợp quy hoạch chi tiết được cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh làm thay đổi mục đích sử dụng đất, diện tích đất hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến giá đất theo quy định pháp luật.Thứ tư, về gia hạn sử dụng đất tại điểm a khoản 2 Điều 81. Dự thảo quy định khi hết thời hạn sử dụng đất, nếu có nhu cầu tiếp tục sử dụng thì người sử dụng đất được Nhà nước xem xét gia hạn. Tuy nhiên, nếu chờ đến khi hết thời hạn mới thực hiện thủ tục, có thể phát sinh khoảng trống pháp lý trong thời gian chờ giải quyết.Vì vậy, tôi đề nghị quy định người sử dụng đất có nhu cầu gia hạn phải có văn bản đề nghị trước thời điểm hết thời hạn sử dụng đất 12 tháng, tạo điều kiện để cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết, bảo đảm việc sử dụng đất đúng quy định và hạn chế những vướng mắc pháp lý phát sinh.ĐBQH TRẦN NHẬT MINH:Gỡ vướng trong xác định lại diện tích đất ở có nguồn gốc trước ngày 18/12/1980Qua nghiên cứu dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), tôi đề nghị làm rõ khái niệm “đang sử dụng đất” tại Điều 3. Cụm từ này xuất hiện nhiều lần trong dự thảo nhưng chưa được giải thích cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các địa phương.Chẳng hạn, người dân đã được giao đất ở, cấp Giấy chứng nhận QSDĐ nhưng chưa xây dựng nhà ở thì có được xác định là “đang sử dụng đất” hay không? Nếu không làm rõ, quy định có thể gây khó khăn cho cơ quan có thẩm quyền khi giải quyết các vấn đề liên quan đến QSDĐ, ảnh hưởng đến quyền lợi người dân. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung giải thích khái niệm này tại Điều 3, tạo cơ sở áp dụng thống nhất.ĐBQH Trần Nhật Minh (Nghệ An) phát biểuLiên quan đến Điều 66 về cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền, tôi đề nghị sửa điểm đ khoản 1 theo hướng thay cụm từ “sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền” bằng “được giao đất không đúng thẩm quyền”; đồng thời thay cụm từ “việc sử dụng đất” bằng “thửa đất”.Đối với trường hợp giao đất từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024, dự thảo đặt ra điều kiện về sự phù hợp với quy hoạch tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận và giấy tờ chứng minh đã nộp tiền để được sử dụng đất. Tuy nhiên, cách diễn đạt hiện nay có thể dẫn đến cách hiểu rằng người được giao đất phải có nhà ở hoặc công trình trên đất mới được xem xét cấp Giấy chứng nhận.Tôi cho rằng, đối tượng cần đối chiếu với quy hoạch tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận là thửa đất, xét theo vị trí, ranh giới và chức năng quy hoạch, chứ không phải hành vi hay hiện trạng sử dụng đất. Thực tế, có trường hợp người dân đã được giao đất, hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng chưa có điều kiện xây dựng công trình. Việc sửa cách diễn đạt sẽ hạn chế cách hiểu khác nhau, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.Một vấn đề khác là xác định lại diện tích đất ở đối với các thửa đất có nguồn gốc sử dụng trước ngày 18/12/1980. Đây là vướng mắc từ thực tiễn địa phương nhưng chưa được Luật Đất đai năm 2024 tháo gỡ.Khoản 11 Điều 65 dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này. Tuy nhiên, khoản 6 Điều 156 dự thảo Nghị định vẫn giữ quy định tương tự khoản 6 Điều 141 Luật Đất đai năm 2024.Theo đó, việc xác định lại diện tích đất ở được áp dụng đối với trường hợp sử dụng đất trước ngày 18/12/1980 khi cấp Giấy chứng nhận lần đầu; hoặc trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận nhưng có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137 Luật Đất đai năm 2024.Tại Nghệ An, nhiều trường hợp sử dụng đất ổn định trước ngày 18/12/1980 nhưng không có đầy đủ giấy tờ về QSDĐ do việc kê khai, đăng ký trước đây chưa đồng bộ. Bên cạnh đó, nhiều hộ đã được cấp Giấy chứng nhận theo Nghị định số 64/CP với diện tích đất ở được công nhận chủ yếu 200m² hoặc 300m² mỗi hộ.Trong khi đó, dự thảo Nghị định chưa đề cập việc xác định lại diện tích đất ở đối với trường hợp sử dụng đất trước ngày 18/12/1980, đã được cấp Giấy chứng nhận lần đầu nhưng không có giấy tờ về QSDĐ theo quy định. Điều này có thể dẫn đến thiếu công bằng giữa những trường hợp đã được cấp Giấy chứng nhận trước đây, nay có nhu cầu xác định lại diện tích đất ở, với những trường hợp hiện mới đăng ký để được cấp Giấy chứng nhận lần đầu.Vì vậy, tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung vào dự thảo Nghị định cơ chế cho phép xác định lại diện tích đất ở đối với trường hợp sử dụng đất trước ngày 18/12/1980, đã được cấp Giấy chứng nhận lần đầu nhưng không có các giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2, 3, 5, 6 và 7 Điều 150 dự thảo Nghị định.Việc xác định lại diện tích đất ở cần áp dụng nguyên tắc và định mức tương tự trường hợp cấp Giấy chứng nhận lần đầu tại khoản 1 Điều 151 dự thảo Nghị định..., bảo đảm công bằng giữa các trường hợp sử dụng đất có cùng nguồn gốc và tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn.ĐBQH HOÀNG MINH HIẾU:Phân định rõ thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận QSDĐ lần đầuQua nghiên cứu dự thảo Luật, tôi đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất, khả thi. Trong bối cảnh nhiều nội dung cụ thể được giao Chính phủ quy định chi tiết, cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng các nghị định hướng dẫn thi hành; đồng thời khắc phục những bất cập về dẫn chiếu tại các Điều 72, 73, 97 và trùng số khoản ở một số quy định.ĐBQH Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) phát biểuThứ nhất, về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Khoản 4 Điều 32 dự thảo quy định Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt kế hoạch sử dụng đất cấp xã, trong khi quy định liên quan của Luật Tổ chức chính quyền địa phương yêu cầu HĐND cấp xã thông qua kế hoạch này trước khi UBND cấp xã phê duyệt. Tôi đề nghị rà soát để bảo đảm thống nhất về thẩm quyền, đồng thời phát huy vai trò của HĐND cấp xã.Bên cạnh đó, dự thảo yêu cầu kế hoạch sử dụng đất cấp xã xác định diện tích, khoanh vùng khu vực, ranh giới và vị trí, khiến nội dung kế hoạch có thể chồng lấn với quy hoạch chung cấp xã. Trong khi quy hoạch chung có thời hạn khoảng 20 - 25 năm, kế hoạch sử dụng đất được xây dựng cho giai đoạn 5 năm.Vì vậy, tôi đề nghị phân định rõ phạm vi, tính chất và thứ bậc pháp lý giữa quy hoạch chung cấp xã và kế hoạch sử dụng đất cấp xã, bảo đảm đồng bộ khi xây dựng và thống nhất khi thực hiện. Đồng thời, cần quy định cụ thể cơ chế chuyển tiếp trong thời gian các xã xây dựng kế hoạch sử dụng đất 5 năm, tránh làm gián đoạn việc giao đất, cấp phép tại địa phương.Thứ hai, về cơ chế tài chính đất đai và phương pháp định giá đất. Tôi đề nghị tiếp tục rà soát Điều 75, thể chế hóa đầy đủ các yêu cầu về bảo đảm chi phí đầu vào hợp lý, áp dụng phương pháp định giá khoa học và phòng ngừa tình trạng thao túng giá đất.Đặc biệt, hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân nhưng dự thảo chưa quy định rõ nguyên tắc định lượng để xác định hệ số này. Vì vậy, tôi đề nghị bổ sung các nguyên tắc, căn cứ định lượng làm cơ sở xây dựng và áp dụng hệ số K, bảo đảm tính khoa học, minh bạch trong định giá đất.Thứ ba, về phân định thẩm quyền giữa UBND cấp xã và hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai. Qua TXCT và trao đổi với cán bộ cơ sở, tôi nhận thấy việc cấp Giấy chứng nhận QSDĐ lần đầu còn nhiều vướng mắc.Đây là công việc phức tạp, được giao cho UBND cấp xã thực hiện, trong khi dữ liệu đất đai chủ yếu do hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai quản lý. Ngược lại, việc đăng ký biến động đất đai, vốn đã có dữ liệu, lại do Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh thực hiện. Sự phân định này gây khó khăn cho cấp xã khi chưa có cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu hiệu quả.Vì vậy, tôi đề nghị phân định rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm của UBND cấp xã và các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai; đồng thời bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan... Cần tránh tình trạng người dân nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nhưng phải chờ dữ liệu từ Văn phòng đăng ký đất đai, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các ĐBQH thành phố Hà Nội đề nghị hoàn thiện quy định về công chứng giao dịch đất đai, phân cấp thẩm quyền, xác định giá đất, thu hồi đất và bồi thường, tái định cư. Các cơ chế quản lý cần được thiết kế đồng bộ, minh bạch, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, vừa bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Thời sự Quốc hộiHoàn thiện Luật Đất đai để bảo đảm quyền lợi người dânPhi Long • 22/10/2026 15:01Góp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các ĐBQH thành phố Hà Nội đề nghị hoàn thiện quy định về công chứng giao dịch đất đai, phân cấp thẩm quyền, xác định giá đất, thu hồi đất và bồi thường, tái định cư. Các cơ chế quản lý cần được thiết kế đồng bộ, minh bạch, vừa bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, vừa bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện.Duy trì công chứng bắt buộc góp phần bảo vệ tài sản của người dânPhát biểu thảo luận tại Tổ 1 (Hà Nội), ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà đánh giá cao sự chuẩn bị tài liệu cũng như báo cáo tiếp thu, giải trình của cơ quan chủ trì soạn thảo. Để hoàn thiện dự án Luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đại biểu tập trung góp ý ba nội dung.Trước hết, đối với việc duy trì công chứng bắt buộc trong giao dịch đất đai, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng, quan điểm cắt giảm hoặc bỏ quy định công chứng khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai được hoàn thiện đã đánh đồng giữa xác thực dữ liệu địa chính và xác thực an toàn pháp lý của giao dịch dân sự.ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà (Hà Nội) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Văn TuyếnTheo đại biểu, cơ sở dữ liệu đất đai và hệ thống định danh điện tử VNeID có thể xác thực danh tính chủ thể, thông tin thửa đất nhưng không thể thay thế việc kiểm tra năng lực hành vi dân sự tại thời điểm ký kết, xác định giao dịch có bị đe dọa, cưỡng ép, lừa dối hay không, cũng như đánh giá tính hợp pháp của thỏa thuận và tình trạng tài sản chung, riêng của vợ chồng.Kinh nghiệm quốc tế về quản trị đất đai số hóa tại Pháp và Estonia, theo đại biểu, cho thấy số hóa không đồng nghĩa với loại bỏ công chứng. Văn bản công chứng vẫn đóng vai trò kiểm soát tính hợp pháp của thông tin trước khi ghi nhận vào sổ địa chính. Cơ sở dữ liệu không thể tự xác minh tính hợp pháp của giao dịch; nếu giao dịch bị vô hiệu do lừa đảo, đăng ký điện tử không thể khắc phục rủi ro pháp lý.Bên cạnh đó, chuyển nhiệm vụ kiểm tra pháp lý hợp đồng từ công chứng viên sang cán bộ Văn phòng đăng ký đất đai hoặc UBND cấp xã có thể gây ách tắc thủ tục và làm phát sinh gánh nặng bồi thường từ ngân sách nhà nước khi xảy ra tranh chấp. Trong khi đó, công chứng viên chịu trách nhiệm cá nhân và được bảo đảm bằng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp. Vì vậy, công chứng và đăng ký đất đai là hai công đoạn bổ trợ, không thể thay thế cho nhau.Đại biểu nhấn mạnh, duy trì công chứng bắt buộc không chỉ góp phần bảo vệ tài sản của người dân, phòng ngừa tranh chấp, lừa đảo mà còn bảo đảm tính đồng bộ với Bộ luật Dân sự, Luật Công chứng và định hướng cải cách tư pháp, cải cách hành chính theo Nghị quyết số 27-NQ/TW.Từ đó, đại biểu đề nghị giữ quy định công chứng, chứng thực bắt buộc đối với các hợp đồng, văn bản chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất của hộ gia đình, cá nhân, không phụ thuộc tiến độ số hóa cơ sở dữ liệu. Đồng thời, cần bổ sung quy định về chuyển đổi số trong hoạt động công chứng, kết nối, chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực giữa cơ sở dữ liệu đất đai, công chứng, thuế và ngân hàng nhằm giảm chi phí tuân thủ cho người dân.Liên quan đến tính thống nhất của hệ thống pháp luật, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng khoản 4 Điều 21 dự thảo Luật, giao Chính phủ quy định loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực theo lộ trình chuyển đổi số, chưa bảo đảm tính phù hợp với các luật liên quan. Theo đại biểu, quy định này đặt ra hai vấn đề. Thứ nhất, khoản 2 Điều 119 Bộ luật Dân sự xác định điều kiện có hiệu lực về hình thức của giao dịch dân sự thuộc phạm vi quy định của luật, không thể giao văn bản dưới luật tự đặt ra. Thứ hai, khoản 1 Điều 3 Luật Công chứng quy định giao dịch phải công chứng là giao dịch quan trọng, có yêu cầu cao về an toàn pháp lý và được luật quy định phải công chứng. Vì vậy, nếu dự thảo Luật Đất đai không quy định trực tiếp nghĩa vụ công chứng mà giao Chính phủ quy định tại nghị định, có thể phát sinh thiếu thống nhất với Bộ luật Dân sự và Luật Công chứng.Để khắc phục, đại biểu đề nghị bãi bỏ khoản 4 Điều 21 dự thảo Luật về việc giao Chính phủ quy định loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực; đồng thời, luật hóa trực tiếp quy định này trên cơ sở kế thừa, hoàn thiện khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai hiện hành. Theo đó, các hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất phải được công chứng hoặc chứng thực, trừ các trường hợp được quy định riêng. Đối với hợp đồng cho thuê, cho thuê lại quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp và một số giao dịch có tổ chức kinh doanh bất động sản tham gia, việc công chứng, chứng thực được thực hiện theo yêu cầu của các bênBảo đảm tính đồng bộ giữa Luật Đất đai và Luật Thủ đôLiên quan đến tính thống nhất với Luật Thủ đô năm 2026, ĐBQH Đỗ Đức Hồng Hà cho rằng đây là đạo luật đặc thù, phân quyền cho chính quyền thành phố Hà Nội trong quản lý đất đai, quy hoạch, phát triển đô thị và cải cách thủ tục hành chính.Cụ thể, điểm a khoản 2 Điều 5 Luật Thủ đô cho phép HĐND, UBND thành phố ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh trình tự, thủ tục và thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính nhằm đơn giản hóa quy trình, thúc đẩy chuyển đổi số. Khoản 3 Điều 5 cũng cho phép văn bản thi hành Luật Thủ đô quy định khác với văn bản của cơ quan nhà nước ở Trung ương.Quang cảnh thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Văn TuyếnBên cạnh đó, khoản 2 Điều 11 Luật Thủ đô giao HĐND thành phố thẩm quyền quy định việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai để chỉnh trang, tái thiết đô thị và chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.Tuy nhiên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định tập trung, thống nhất về thẩm quyền, trình tự, thủ tục hành chính đất đai và giao Chính phủ quy định chi tiết các thủ tục trên phạm vi cả nước. Nếu không có quy định dẫn chiếu hoặc bảo lưu rõ việc áp dụng Luật Thủ đô, các quy định mới có thể làm suy giảm hiệu lực của cơ chế đặc thù đã được xác lập, gây xung đột pháp lý và khó khăn trong tổ chức thực hiện tại Hà Nội.Vì vậy, đại biểu đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, chỉnh lý Điều 18 về thẩm quyền quản lý nhà nước về đất đai và các quy định về thủ tục hành chính theo hướng dẫn chiếu rõ việc phân cấp, điều chỉnh thẩm quyền, trình tự, thủ tục đất đai trên địa bàn Thủ đô được thực hiện theo Luật Thủ đô. Qua đó, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tính khả thi khi triển khai các cơ chế đặc thù của Hà Nội.Việc phân cấp gắn với mô hình chính quyền địa phươngGóp ý về phân cấp thẩm quyền và kế hoạch sử dụng đất tại Điều 18, Điều 32 và Điều 49 dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Dung tán thành việc phân cấp gắn với mô hình chính quyền địa phương. Tuy nhiên, năng lực thực hiện giữa các xã còn khác biệt đáng kể, nhất là về nhân lực địa chính, pháp chế và hệ thống dữ liệu.Theo đại biểu, nếu mở rộng phân cấp nhưng không bảo đảm các điều kiện cần thiết, nguy cơ phát sinh sai sót, khiếu kiện và tình trạng không rõ trách nhiệm sẽ gia tăng. Vì vậy, Luật cần quy định các tiêu chí tối thiểu về nhân sự chuyên môn, hệ thống dữ liệu, cơ chế kiểm tra của cấp tỉnh và trách nhiệm giải trình khi thực hiện phân cấp. Đối với thủ tục liên quan đến dự án trên địa bàn nhiều xã hoặc có tính chất phức tạp, cần có cơ chế phối hợp và giám sát riêng.ĐBQH Nguyễn Thị Thu Dung (Hà Nội) phát biểu thảo luận tại Tổ 1. Ảnh: Văn TuyếnVề nguyên tắc và bảng giá đất tại Điều 75, Điều 76, đại biểu cho rằng dự thảo áp dụng bảng giá đất và hệ số điều chỉnh cho nhiều mục đích, trong đó có bồi thường, trong khi bảng giá được quyết định theo chu kỳ ba năm. Việc đơn giản hóa phương pháp xác định giá đất là cần thiết, nhưng nếu chênh lệch giữa giá dùng để tính nghĩa vụ tài chính và giá trị thực tế quá lớn, nguy cơ phát sinh khiếu kiện sẽ gia tăng.Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định giá đất phải phản ánh hợp lý giá trị quyền sử dụng đất trong điều kiện bình thường; công khai dữ liệu giao dịch đầu vào, phương pháp xác định hệ số điều chỉnh và báo cáo đánh giá tác động. Đồng thời, cần cho phép điều chỉnh kịp thời khi giá đất biến động lớn và thiết lập cơ chế phản biện độc lập đối với phương án bồi thường.Góp ý các Điều 41–48 về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đại biểu lưu ý khoản 4 Điều 41 cho phép cưỡng chế sau khi đã bố trí tái định cư hoặc tạm cư. Tuy nhiên, nếu thời gian tạm cư kéo dài, cuộc sống của người dân có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng, nhất là việc học tập của trẻ em, việc làm và khả năng tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc nơi tái định cư phải có hạ tầng thiết yếu, bảo đảm khả năng tiếp cận trường học, cơ sở y tế và giao thông. Đồng thời, cần xác định thời hạn tạm cư tối đa, mức hỗ trợ chi phí trong thời gian tạm cư và trách nhiệm xử lý khi dự án chậm triển khai.Bảo đảm quỹ đất cho cơ sở y tế, giáo dụcĐối với đất dành cho cơ sở y tế, giáo dục, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Dung nhấn mạnh đất xây dựng trường học, bệnh viện, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và cơ sở thực hành lâm sàng có chức năng công ích lâu dài. Nhu cầu sử dụng đất của các cơ sở này không chỉ giới hạn ở công trình chính mà còn bao gồm phòng thực hành, ký túc xá, công trình phụ trợ và diện tích phục vụ mở rộng bệnh viện.Từ thực tiễn đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định bảo đảm quỹ đất hạ tầng xã hội đồng bộ khi phát triển các khu dân cư; ưu tiên sử dụng đất hiệu quả cho cơ sở giáo dục, y tế. Đồng thời, cần minh bạch điều kiện miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, không đánh đồng hoạt động công ích với hoạt động kinh doanh bất động sản thuần túy.

Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu) về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị rà soát điều kiện hỗ trợ nhà ở để chính sách hỗ trợ đến được những người khó khăn nhất; đồng thời làm rõ tiêu chí tái định cư, bảo đảm sinh kế, việc làm và ổn định cuộc sống lâu dài của người dân. Thời sự Quốc hộiChính sách hỗ trợ nhà ở phải đến được những người khó khăn nhấtNguyễn Liên; Ảnh: Mạnh Hưng • 22/10/2026 14:56Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu) về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), các ĐBQH đề nghị rà soát điều kiện hỗ trợ nhà ở để chính sách hỗ trợ đến được những người khó khăn nhất; đồng thời làm rõ tiêu chí tái định cư, bảo đảm sinh kế, việc làm và ổn định cuộc sống lâu dài của người dân.Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân và các ĐBQH tỉnh An Giang tham dự phiên thảo luận tại Tổ 16. Ảnh: Mạnh HưngToàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 16 (gồm Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang, Lai Châu). Ảnh: Mạnh HưngChính sách an sinh phải lấy mức độ khó khăn thực tế làm căn cứĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) bày tỏ cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật Nhà ở và những định hướng lớn của dự thảo, nhất là việc đa dạng hóa các loại hình nhà ở, ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân. Từ góc độ văn hóa và xã hội, đại biểu cho rằng cần nhìn nhận nhà ở không chỉ là một tài sản hay một sản phẩm bất động sản, mà còn là điều kiện thiết yếu để bảo đảm an sinh xã hội, ổn định gia đình, phát triển con người và gìn giữ bản sắc văn hóa.Nhấn mạnh quan điểm chính sách hỗ trợ nhà ở phải đến được những người khó khăn nhất, đại biểu nêu tại khoản 2 Điều 57, dự thảo quy định điều kiện hỗ trợ nhà ở đối với hộ gia đình, cá nhân, trong đó có yêu cầu phải có đất ở hoặc đất phù hợp quy hoạch là đất ở và có đăng ký thường trú tại địa bàn nơi có nhà ở cần xây dựng, cải tạo. Đại biểu Vũ Minh Đạo cho rằng, quy định này có cơ sở về quản lý nhưng có thể phát sinh bất cập.ĐBQH Vũ Minh Đạo (Lai Châu) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngỞ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vẫn có những hộ nghèo chưa có đất ở hợp pháp, hoặc sinh sống ổn định nhưng chưa đáp ứng điều kiện về đăng ký thường trú. Đây có thể chính là những hộ có nhu cầu hỗ trợ nhà ở cấp thiết nhất, nhưng lại không đủ điều kiện thụ hưởng chính sách. Đại biểu đặt câu hỏi: Chính sách hỗ trợ nhà ở cho người nghèo sẽ giải quyết thế nào đối với những người nghèo nhất, không có đất ở?Do đó, đại biểu đề nghị rà soát khoản 2 Điều 57 theo hướng phân biệt rõ chính sách hỗ trợ xây dựng nhà trên đất đã có với chính sách giải quyết chỗ ở cho hộ không có đất ở; đồng thời bổ sung quy định dẫn chiếu cơ chế hỗ trợ đất ở, bố trí chỗ ở phù hợp theo pháp luật có liên quan. Đối với điều kiện thường trú, cần nghiên cứu cơ chế xác nhận tình trạng cư trú thực tế, bảo đảm quản lý chặt chẽ nhưng không bỏ sót đối tượng. Đại biểu nhấn mạnh, chính sách an sinh phải lấy mức độ khó khăn thực tế làm căn cứ, không để điều kiện thủ tục trở thành rào cản tiếp cận chính sách.Liên quan đến khoản 1 Điều 80, dự thảo quy định nhà ở phục vụ tái định cư phải bảo đảm có điều kiện bằng hoặc tốt hơn nhà ở bị thu hồi, giải tỏa, đại biểu Vũ Minh Đạo bày tỏ thống nhất với nguyên tắc này, tuy nhiên cho rằng cần làm rõ: thế nào được coi là điều kiện bằng hoặc tốt hơn.Các ĐBQH tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Mạnh Hưng"Một gia đình có thể được bố trí căn hộ mới khang trang hơn, nhưng xa nơi làm việc, con em phải chuyển trường, không còn điều kiện sản xuất, kinh doanh hoặc mất đi các mối quan hệ cộng đồng. Như vậy, điều kiện sống thực tế có thể không tốt hơn. Đặc biệt, đối với đồng bào dân tộc thiểu số, việc di chuyển nơi ở còn liên quan trực tiếp đến sinh kế, phong tục, tập quán và không gian văn hóa cộng đồng", đại biểu nêu vấn đề.Đại biểu đề nghị bổ sung hoặc làm rõ tại Điều 80 nguyên tắc đánh giá điều kiện tái định cư trên các phương diện: chất lượng nhà ở, tiếp cận giáo dục, y tế, việc làm, sinh kế và điều kiện sinh hoạt văn hóa; đồng thời tăng cường tham vấn người dân trong quá trình xây dựng phương án tái định cư.Cần mở rộng đối tượng được hưởng chính sách nhà ở công vụ tại địa bàn khó khănĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) bày tỏ nhất trí cơ bản với những vấn đề mà Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đã nêu trong báo cáo thẩm tra. Góp ý quy định về nhà ở công vụ tại địa bàn khó khăn, theo đại biểu, điểm c khoản 1 Điều 50 chủ yếu gắn đối tượng với việc điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc di chuyển nơi làm việc sau sắp xếp. Quy định này chưa bao quát rõ giáo viên, nhân viên y tế được tuyển dụng, bố trí đến công tác tại vùng đặc biệt khó khăn.Theo đại biểu, tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, đặc khu và địa bàn khó khăn, tình trạng thiếu nhà ở công vụ cho đội ngũ viên chức, giáo viên, nhân viên y tế và cán bộ, công chức mới được tuyển dụng về cấp xã đang là vấn đề đáng quan tâm. Nhiều nơi, trụ sở làm việc đã chật hẹp trong khi người được điều động, tuyển dụng đến công tác không có chỗ ở và cũng khó thuê nhà do địa phương thiếu nhà cho thuê.ĐBQH Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngTheo đại biểu Hoàng Quốc Khánh, trong khi chờ xây dựng nhà ở công vụ, trụ sở và các trạm y tế mới theo định hướng, thời điểm triển khai vẫn chưa xác định rõ, khó khăn về chỗ ở tiếp tục ảnh hưởng đến đội ngũ công tác tại cơ sở. Đại biểu cho rằng, quy định tại điểm c khoản 1 hiện mới đề cập đến khoảng cách từ nơi ở đến trung tâm chính trị, trong khi điều kiện nhà ở tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa cũng cần được quan tâm.Đại biểu nhấn mạnh, nếu không có chính sách hỗ trợ về nhà ở, việc giữ chân đội ngũ viên chức tại các địa bàn khó khăn sẽ rất khó khăn. Trong khi đó, Nhà nước đang triển khai các chính sách thu hút nhân lực y tế, giáo dục nhằm nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và giáo dục ở vùng sâu, vùng xa.Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung tại khoản 1 Điều 50 đối tượng giáo viên, nhân viên y tế và viên chức được tuyển dụng, bố trí công tác tại xã đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo có khó khăn về chỗ ở.ĐBQH Lương Quốc Đoàn (An Giang) bày tỏ quan tâm đến điểm e, khoản 1 Điều 68 về bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội. Dự thảo quy định trong thời hạn 5 năm, kể từ ngày bên mua nhà ở xã hội đã thanh toán đủ tiền mua nhà ở mà có nhu cầu bán nhà ở này thì chỉ được bán lại cho chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội hoặc bán lại cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội với giá bán tối đa bằng giá bán nhà ở xã hội này trong hợp đồng mua bán với chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.ĐBQH Lương Quốc Đoàn (An Giang) phát biểu. Ảnh: Mạnh HưngTheo đại biểu, quy định này chưa hợp lý, bởi người mua nhà ở xã hội vốn là những đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, được hưởng chính sách ưu đãi về nhà ở. Trong quá trình mua nhà, nhiều người phải vay vốn ngân hàng và chịu lãi suất. Nếu trong 5 năm, do hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc phát sinh nhu cầu cần bán nhà, họ chỉ được bán lại theo giá ghi trong hợp đồng ban đầu thì sẽ chịu nhiều thiệt thòi. Đại biểu phân tích, người mua không chỉ phải trả lãi vay ngân hàng trong suốt thời gian vay mà còn có thể mất đi khoản chênh lệch giá trị bất động sản khi thị trường tăng giá. Nếu chỉ được bán theo giá hợp đồng ban đầu, người mua sẽ chịu thiệt thòi đáng kể.Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị không nên quy định cứng nhắc thời hạn 5 năm. Chẳng hạn, người mua mới thanh toán được 2 - 3 năm nhưng rơi vào hoàn cảnh quá khó khăn, không thể tiếp tục trả nợ, cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp.Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Mạnh HưngTheo đại biểu, đối với những trường hợp này, có thể xem xét mua lại nhà theo giá ghi trong hợp đồng mua bán ban đầu với chủ đầu tư, đồng thời tính đến khoản lãi vay ngân hàng mà người mua đã phải trả trong thời gian vay, trên cơ sở có hồ sơ chứng minh. Cách làm này vừa hỗ trợ người dân vượt qua khó khăn, vừa bảo đảm thực hiện đúng chính sách an sinh xã hội của Đảng và Nhà nước. Nếu quy định quá cứng nhắc, người mua nhà ở xã hội không những chịu thiệt thòi mà còn khó xử lý vấn đề này khi điều kiện, hoàn cảnh của họ rất khó khăn.

Thảo luận tại Tổ 13 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai sáng 22/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về đăng ký, cấp và thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; làm rõ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong giải quyết thủ tục hành chính, xử lý những tồn tại về đất đai. Đồng thời, bảo đảm tính minh bạch trong xác định giá đất, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thời sự Quốc hộiHoàn thiện chính sách đất đai, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đấtĐào Cảnh • 22/10/2026 14:02Thảo luận tại Tổ 13 gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Thanh Hóa, Gia Lai sáng 22/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về đăng ký, cấp và thu hồi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; làm rõ trách nhiệm của cơ quan Nhà nước trong giải quyết thủ tục hành chính, xử lý những tồn tại về đất đai. Đồng thời, bảo đảm tính minh bạch trong xác định giá đất, sử dụng hiệu quả nguồn lực đất đai và tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh và Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên dự thảo luận tổ.Không để người dân chịu thiệt do vướng mắc trong thủ tục đất đaiQuan tâm đến quy định về đăng ký đất đai lần đầu, ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) cho rằng, cần phân định rõ giữa việc đăng ký đất đai và thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thực tế tại nhiều địa phương, hai thủ tục này thường được thực hiện gắn với nhau, dẫn đến tình trạng người dân chưa có đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất gặp khó khăn ngay từ khâu đăng ký, trong khi theo quy định của pháp luật thì đăng ký đất đai là bắt buộc.ĐBQH Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênTheo đại biểu, mục đích của đăng ký đất đai lần đầu là xây dựng cơ sở dữ liệu toàn diện, giúp cơ quan quản lý nắm được hiện trạng sử dụng đất. Vì vậy, cần có cơ chế để tất cả người đang sử dụng đất đều được đăng ký, không phụ thuộc vào việc đã có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất hay chưa. Việc công nhận quyền sử dụng đất và cấp giấy chứng nhận phải được xem xét theo những điều kiện riêng do pháp luật quy định.Đối với thủ tục cấp giấy chứng nhận lần đầu, đại biểu đề nghị thay đổi cách tiếp cận trong xác định thời điểm sử dụng đất ổn định, theo hướng căn cứ vào thời điểm thửa đất bắt đầu được sử dụng, thay vì quy định cá nhân sử dụng đất ổn định, vì như vậy chỉ hướng đến người sử dụng đất đầu tiên mà không cấp giấy chứng nhận cho chính người đang sử dụng đất. Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong xác minh nguồn gốc, quá trình sử dụng đất, tránh đẩy khó khăn về phía người dân, cũng như đẩy trách nhiệm này về cho cán bộ hoạt động không chuyên trách ở cơ sở.Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế giải quyết đối với những thửa đất chỉ có tranh chấp một phần diện tích, ranh giới liền kề; theo đó, có thể tạm thời chưa giải quyết phần đang tranh chấp nhưng vẫn xem xét cấp giấy chứng nhận đối với phần diện tích còn lại nếu đủ điều kiện tách thửa theo quy định.ĐBQH Trần Kim Kha (Gia Lai) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênCùng quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất, ĐBQH Trần Kim Kha (Gia Lai) đề nghị hoàn thiện quy định về thu hồi giấy chứng nhận đã cấp không đúng pháp luật, nhất là trường hợp sai sót xuất phát từ cơ quan có thẩm quyền.Theo đại biểu, nhiều trường hợp giấy chứng nhận được cấp từ nhiều năm trước, người dân sử dụng đất ổn định, không có hành vi gian dối nhưng vẫn có nguy cơ bị thu hồi do sai sót trong xác định diện tích, nguồn gốc hoặc mục đích sử dụng đất của cơ quan cấp giấy.Từ thực tế này, đại biểu đề nghị không thu hồi giấy chứng nhận đã cấp quá 10 năm nếu người được cấp không có hành vi gian dối, giả mạo giấy tờ. Đồng thời, cần bổ sung quy định về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khi thu hồi giấy chứng nhận do lỗi của cơ quan, người có thẩm quyền; xử lý trách nhiệm của cá nhân có hành vi vi phạm.Đại biểu cũng đề nghị làm rõ điều kiện không áp dụng thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai, tránh để các trường hợp lấn, chiếm đất công lợi dụng việc nộp hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận nhằm trì hoãn xử lý vi phạm.ĐBQH Trường Trung Tuyến (Gia Lai) phát biểu thảo luận. Ảnh: An NhiênTừ thực tiễn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ĐBQH Trường Trung Tuyến (Gia Lai) đề nghị có cơ chế giải quyết dứt điểm các trường hợp người dân sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận do vướng mắc về nguồn gốc đất nông, lâm trường.Đại biểu cho rằng, đối với diện tích đất có nguồn gốc nông, lâm trường đã bàn giao về địa phương, cần ưu tiên rà soát, công nhận quyền sử dụng đất cho những người đang sử dụng ổn định, đủ điều kiện theo quy định; đồng thời sử dụng quỹ đất còn lại để giải quyết nhu cầu đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số.Minh bạch giá đất, nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng Góp ý về cơ chế xác định giá đất, ĐBQH Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) cho rằng, việc tăng cường sử dụng bảng giá đất, hệ số điều chỉnh và các tỷ lệ tính thu có thể góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Tuy nhiên, khi nhiều quyền lợi và nghĩa vụ tài chính phụ thuộc vào bảng giá đất, những sai lệch về dữ liệu hoặc phương pháp xác định giá có thể tác động đến nhiều đối tượng.ĐBQH Cao Thị Xuân (Thanh Hóa) phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênĐại biểu đề nghị luật quy định rõ trách nhiệm công khai căn cứ xây dựng bảng giá đất, phương pháp lựa chọn dữ liệu và giải trình đối với ý kiến của các đối tượng chịu tác động. Với những địa phương chưa hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai, cần có cơ chế kiểm chứng, bổ sung thông tin trước khi sử dụng để xác định giá đất; tránh lấy giá chào bán hoặc các giao dịch bất thường làm căn cứ xác lập nghĩa vụ tài chính cho cả khu vực.Theo đại biểu, đổi mới cơ chế giá đất phải hướng đến sự công bằng, minh bạch, bảo đảm người sử dụng đất có thể dự tính trước nghĩa vụ tài chính; đồng thời đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí sản xuất, kinh doanh và khả năng tạo lập chỗ ở của người dân.Liên quan đến xử lý đất chậm đưa vào sử dụng, đại biểu Cao Thị Xuân đề nghị làm rõ thời điểm bắt đầu tính chậm sử dụng đất, tiêu chí xác định vi phạm và trách nhiệm của từng chủ thể. Đặc biệt, cần phân biệt trường hợp chậm tiến độ do nhà đầu tư với trường hợp chậm vì cơ quan nhà nước chưa hoàn thành các thủ tục liên quan.Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênĐại biểu nhấn mạnh, doanh nghiệp đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nhưng chưa được bàn giao đất không thể bị xử lý như trường hợp chủ động để đất không sử dụng. Việc áp dụng các biện pháp kinh tế phải bảo đảm đúng đối tượng, đúng trách nhiệm, vừa chống lãng phí đất đai, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tổ chức, cá nhân.Cùng quan tâm đến hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, ĐBQH Trường Trung Tuyến (Gia Lai) đề nghị ưu tiên quỹ đất thu hồi từ các tổ chức sử dụng đất không hiệu quả để bố trí đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số.Đối với đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh, đại biểu đề nghị quy định thời hạn cụ thể hoàn thành việc rà soát, lập phương án sử dụng và bàn giao đất về địa phương; đồng thời xác định trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong kiểm tra, đôn đốc, xử lý các trường hợp chậm thực hiện.Về phân cấp quản lý đất đai, đại biểu Trường Trung Tuyến cho rằng, cần gắn thẩm quyền của chính quyền cấp xã với năng lực thực hiện, nhất là tại các xã miền núi còn khó khăn về nhân lực, kinh phí và dữ liệu địa chính. Đối với kế hoạch sử dụng đất cấp xã, đại biểu đề nghị phải được cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thẩm định trước khi phê duyệt, đồng thời công khai, lấy ý kiến cộng đồng dân cư đối với những nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sử dụng đất của người dân.Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênỞ góc độ ứng dụng công nghệ, ĐBQH Trần Kim Kha đề nghị bổ sung cơ sở pháp lý cho việc sử dụng dữ liệu viễn thám, ảnh hàng không, thiết bị bay không người lái và hệ thống cảnh báo biến động đất đai trong phát hiện, xử lý vi phạm.Đáng chú ý, đại biểu đề xuất trong thời hạn 15 ngày kể từ khi nhận được cảnh báo, Chủ tịch UBND cấp xã phải tổ chức kiểm tra thực địa và cập nhật kết quả xử lý lên hệ thống. Đồng thời, người sử dụng đất phải được bảo đảm quyền giải trình trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định xử lý vi phạm.Các ý kiến đại biểu cho thấy yêu cầu đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai không chỉ là hoàn thiện cơ chế quản lý, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai mà còn phải giải quyết được những vướng mắc từ thực tiễn, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.

Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 12 (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ và Cà Mau) về 3 dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), một số ý kiến đề nghị, các cơ quan soạn thảo cần rà soát, hoàn thiện quy định về công chứng, chứng thực, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn bảo vệ người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội. Thời sự Quốc hộiKhông để "khoảng trống" về quy định công chứng trong lĩnh vực đất đaiTrần Tâm • 22/10/2026 13:07Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 12 (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ và Cà Mau) về 3 dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), một số ý kiến đề nghị, các cơ quan soạn thảo cần rà soát, hoàn thiện quy định về công chứng, chứng thực, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật mà còn bảo vệ người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội.Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài tham dự phiên thảo luận.Giữ công chứng bắt buộc, bảo vệ người mua nhà và ngăn chặn lừa đảoGóp ý đối với những bất cập, xung đột và khoảng trống pháp lý về quy định công chứng đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), ĐBQH Phạm Hùng Hưng (Phú Thọ) cho rằng, việc xem xét đồng thời ba dự án luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và bảo vệ quyền tài sản hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, qua nghiên cứu các dự thảo luật, đại biểu nhận thấy, vẫn còn những quy định thiếu thống nhất, mâu thuẫn và khoảng trống pháp lý liên quan đến công chứng, chứng thực giao dịch bất động sản giữa 3 đạo luật này. Nếu không được hoàn thiện đồng bộ, dẫn đến rủi ro tranh chấp kéo dài và gia tăng áp lực cực lớn lên hệ thống Tòa án.Phó trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Cà Mau Nguyễn Bình Tân điều hành phiên thảo luận Tổ. Ảnh: Xuân QuýVề đề xuất bãi bỏ hoặc nới lỏng quy định bắt buộc công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp quyền sử dụng đất với lý do cắt giảm thủ tục hành chính trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu cho rằng, khi đặt trong mối tương quan với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, đề xuất này bộc lộ sự mâu thuẫn, phá vỡ tính liên kết giữa nhà và đất.Cụ thể, theo quy định của Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành, các giao dịch mua bán, tặng cho, thế chấp nhà ở, công trình xây dựng giữa các cá nhân phải được công chứng hoặc chứng thực. Nếu Luật Đất đai (sửa đổi) bỏ yêu cầu công chứng bắt buộc sẽ phát sinh nghịch lý: người dân chuyển nhượng một thửa đất trống (không có nhà) thì không cần công chứng; nhưng nếu trên thửa đất đó có một căn nhà cấp 4 hay căn biệt thự thì lại bắt buộc phải công chứng. Theo đại biểu, điều này tạo ra sự phân biệt pháp lý giữa đất có nhà và đất không có nhà, gây lúng túng cho người dân cũng như Văn phòng Đăng ký đất đai khi giải quyết hồ sơ đăng ký biến động.ĐBQH Phạm Hùng Hưng (Phú Thọ) phát biểu. Ảnh: Xuân QuýPhân tích bản chất của hoạt động công chứng, đại biểu nhấn mạnh đây là một định chế “bảo đảm tư pháp phòng ngừa”. Công chứng viên có trách nhiệm thẩm tra năng lực hành vi dân sự, quyền đại diện, tình trạng tài sản chung của vợ chồng, hộ gia đình; ngăn chặn giả mạo chữ ký, ép buộc hoặc lừa dối trong giao dịch. Trong khi đó, cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và hệ thống xác thực điện tử vẫn chưa đồng bộ hoàn toàn, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa. Nếu bỏ công chứng bắt buộc, cơ quan đăng ký đất đai không có chức năng, thẩm quyền và năng lực kiểm tra tính hợp pháp của việc giao kết hợp đồng liên quan đến đất không có nhà. Điều này có thể làm gia tăng nguy cơ tranh chấp, lừa đảo trong chuyển nhượng nhà đất.Từ những phân tích trên, đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định bắt buộc công chứng, chứng thực đối với hợp đồng giao dịch quyền sử dụng đất giữa cá nhân với cá nhân trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) như luật hiện hành, nhằm bảo đảm tính thống nhất với Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản và Bộ luật Dân sự.ĐBQH Trần Hoài Nam (Cà Mau) phát biểu. Ảnh: Xuân QuýĐồng quan điểm, ĐBQH Trần Hoài Nam (Cà Mau) cho rằng, việc bỏ quy định công chứng, chứng thực đối với giao dịch về quyền sử dụng đất trước thực trạng kinh doanh đất đai, bất động sản hiện nay sẽ dẫn đến những hệ lụy rất lớn. Đây là thay đổi lớn, có thể ảnh hưởng đến quyền của người sử dụng đất cũng như công tác quản lý nhà nước về đất đai và sự lành mạnh của thị trường bất động sản. Trong khi đó, công chứng viên phải chịu trách nhiệm thẩm định về tính hợp pháp của các giao dịch, do vậy, việc duy trì công chứng, chứng thực là cần thiết. Do đó, ban soạn thảo cần cân nhắc kĩ, trường hợp vẫn giữ theo quy định của dự thảo luật cần có đánh giá tác động, phân tích kỹ lưỡng hơn về cơ sở pháp lý và thực tiễn của việc thay đổi.Có cơ chế kiểm soát công chứng đối với hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản hình thành trong tương laiTheo đại biểu Phạm Hùng Hưng cũng cho biết, hiện nay, Luật Kinh doanh bất động sản quy định, hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng mà ít nhất một bên là doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thì không bắt buộc phải công chứng, trừ khi các bên có yêu cầu. Quy định này nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, nhưng thực tiễn thi hành đã và đang bộc lộ những lỗ hổng pháp lý.Đoàn ĐBQH tỉnh Cà Mau tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: Xuân QuýTrong quan hệ giao dịch giữa doanh nghiệp bất động sản (chủ đầu tư) và khách hàng cá nhân, người dân luôn ở vị thế yếu hơn cả về chuyên môn pháp lý lẫn khả năng đàm phán. Hợp đồng mua bán thường là hợp đồng mẫu dài hàng chục trang do chủ đầu tư soạn sẵn với nhiều điều khoản bất lợi, thoái thác nghĩa vụ hoặc tiềm ẩn rủi ro thế chấp dự án trùng lặp. Điều này dẫn đến việc tranh chấp, khiếu kiện kéo dài giữa người mua và chủ đầu tư liên quan đến tiến độ bàn giao, điều kiện pháp lý, quỹ bảo trì chung cư, chậm cấp Giấy chứng nhận quyền sở hữu đều xuất phát từ việc hợp đồng ban đầu không được kiểm soát về tính hợp pháp và điều kiện đưa bất động sản vào kinh doanh.Do đó, đại biểu đề nghị dự thảo nghiên cứu sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản theo hướng quy định bắt buộc công chứng đối với các giao dịch mua bán, thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai giữa chủ đầu tư và cá nhân, hoặc tối thiểu phải công chứng đối với các trường hợp khách hàng cá nhân có yêu cầu mà chủ đầu tư không được phép từ chối. Đây là công cụ pháp lý để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người mua nhà ở.Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Xuân Quý.Một khoảng trống pháp lý khác được đại biểu chỉ ra là cơ chế kiểm soát công chứng đối với hợp đồng đặt cọc mua bán bất động sản hình thành trong tương lai. Thời gian qua, tình trạng chủ đầu tư hoặc đơn vị môi giới lách luật để huy động vốn trái phép thông qua hợp đồng đặt cọc, thỏa thuận giữ chỗ, biên bản góp vốn khi dự án chưa đủ điều kiện mở bán đã gây bất ổn cho thị trường bất động sản.Mặc dù Luật Kinh doanh bất động sản đã quy định mức đặt cọc tối đa không quá 5% giá bán khi nhà ở đủ điều kiện, song, vẫn chưa quy định cơ chế kiểm soát hình thức của hợp đồng đặt cọc này. Dẫn đến một số đối tượng đã lợi dụng hợp đồng đặt cọc viết tay, không công chứng để thu tiền lớn của khách hàng, sau đó chuyển nhượng cùng một căn hộ cho nhiều người hoặc chiếm giữ tiền rồi bỏ trốn.Để khắc phục tình trạng này, đại biểu đề nghị bổ sung quy định trong Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) và Luật Đất đai (sửa đổi) theo hướng, bắt buộc công chứng đối với giao dịch đặt cọc bất động sản có giá trị lớn hoặc đặt cọc mua bán bất động sản hình thành trong tương lai. Công chứng viên sẽ là người rà soát đầu tiên xem dự án đã có giấy phép xây dựng, thông báo đủ điều kiện bán/huy động vốn hay chưa, chặn đứng ngay từ đầu vấn nạn lừa đảo huy động vốn trái phép.Liên thông dữ liệu, minh bạch giá giao dịch bất động sảnĐề cập đến vấn đề dữ liệu, đại biểu Phạm Hùng Hưng cũng đề nghị khắc phục bất cập trong cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan đăng ký đất đai và cơ sở dữ liệu công chứng.Theo đại biểu, tình trạng một thửa đất bị đem bán hoặc công chứng ủy quyền nhiều lần, hoặc đất đã bị kê biên thi hành án, bị phong tỏa nhưng vẫn ký công chứng trót lọt vẫn xảy ra tại một số địa phương. Nguyên nhân trực tiếp là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng thông tin. Hiện nay, hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai của ngành Nông nghiệp và Môi trường và cơ sở dữ liệu công chứng của ngành Tư pháp vẫn vận hành tách rời, chưa được kết nối liên thông. Khi công chứng viên tra cứu tình trạng dữ liệu đất đai, thông tin cập nhật chậm, tạo kẽ hở cho lừa đảo.Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ tham dự phiên thảo luận tổ Ảnh: Xuân QuýVì vậy, đại biểu đề nghị luật hóa nghĩa vụ kết nối, chia sẻ dữ liệu bắt buộc trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) và dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) theo hướng: Quy định rõ cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và hệ thống thông tin nhà ở, thị trường bất động sản phải liên thông với cơ sở dữ liệu công chứng. Khi một giao dịch bất động sản được công chứng, hệ thống tự động khóa tạm thời tình trạng giao dịch trên cổng dữ liệu đất đai quốc gia để ngăn ngừa chuyển nhượng trùng lặp.Ngoài ra, đại biểu cũng đề cập đến bất cập về giá trị giao dịch ghi trong hợp đồng công chứng và nguy cơ thất thu thuế. Theo đại biểu, tình trạng giao dịch bất động sản “hai giá” (giá thanh toán thực tế cao gấp nhiều lần giá ghi trên hợp đồng công chứng để trốn thuế) là một vấn nạn nhức nhối kéo dài nhiều năm qua. Trong khi Luật Đất đai (sửa đổi) dự kiến bỏ khung giá đất và áp dụng bảng giá đất sát với giá thị trường thì Luật Kinh doanh bất động sản yêu cầu thanh toán qua ngân hàng đối với dự án. Nhưng đối với giao dịch chuyển nhượng bất động sản giữa cá nhân với cá nhân, việc xác định giá tính thuế vẫn còn nhiều bất cập, tạo rủi ro pháp lý cho cả công chứng viên lẫn các bên giao kết.Theo đại biểu, khi phát sinh tranh chấp hoặc bị cơ quan điều tra vào cuộc, các hợp đồng ghi sai giá trị thực tế có nguy cơ bị Tòa án tuyên vô hiệu do giả tạo theo Điều 124 Bộ luật Dân sự, đẩy người mua ngay tình vào cảnh trắng tay. Để khắc phục, đại biểu đề nghị cần quy định đồng bộ giữa Luật Đất đai, Luật Kinh doanh bất động sản để xây dựng cơ chế minh bạch giá giao dịch; khuyến khích chuyển khoản ngân hàng qua hợp đồng công chứng; quy định rõ trách nhiệm giải trình của các bên tham gia giao dịch và bảo vệ trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên khi các bên cố tình gian dối về giá chuyển nhượng.Liên quan đến việc bồi thường tài sản khi nhà nước thu hồi đất tại Điều 45 của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Trần Hoài Nam cho biết, khó khăn vướng mắc, phức tạp nhất trong thu hồi đất hiện nay chủ yếu là đối với đất có nhà ở. Thực tế hiện nay, có nhiều hộ gia đình, cá nhân đang ở trên đất nông nghiệp xen kẹt trong khu dân cư, đất không tranh chấp, phù hợp với quy hoạch và đã thực hiện đủ nghĩa vụ tài chính nên đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Song, vì việc kê khai, cấp giấy phụ thuộc vào nhiều yếu tố và kỳ cấp của cơ quan có thẩm quyền nên chưa được cấp và công trình trên đất bị coi là không đúng quy định. Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc bổ sung thêm tại Điều 45 nội dung là giao Chính phủ hoặc địa phương quy định cụ thể các trường hợp được hỗ trợ và mức hỗ trợ đối với tài sản gắn liền với đất được tạo lập trái quy định của pháp luật để bảo đảm quyền lợi của người dân.

Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 8 gồm Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ và tỉnh Sơn La, các đại biểu đề nghị hoàn thiện chính sách trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) theo hướng đồng bộ, minh bạch, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm quyền lợi của người dân, nhất là trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Thời sự Quốc hộiĐồng bộ chính sách, bảo đảm quyền lợi người dânThanh Hải • 22/10/2026 12:41Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 8 gồm Đoàn ĐBQH TP. Cần Thơ và tỉnh Sơn La, các đại biểu đề nghị hoàn thiện chính sách trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) theo hướng đồng bộ, minh bạch, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, bảo đảm quyền lợi của người dân, nhất là trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.ĐBQH, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc phát biểu. Ảnh: Quang KhánhĐổi mới tư duy lập pháp, tháo gỡ điểm nghẽn chính sáchĐBQH Hoàng Thanh Tùng (TP. Cần Thơ), Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh, ba dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) có vai trò quan trọng, tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Những cải cách phù hợp sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu. Ảnh: Quang KhánhTheo Bộ trưởng, việc trình Quốc hội xem xét đồng thời ba dự án luật giúp bảo đảm tính đồng bộ về chính sách, đáp ứng yêu cầu triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 3 và Nghị quyết số 21 – NQ/TW về định hướng sửa đổi, hoàn thiện Luật Đất đai và các luật liên quan.Một điểm mới đáng chú ý là tư duy lập pháp theo hướng tinh gọn: những vấn đề định hướng lớn, có tính ổn định được quy định trực tiếp trong luật; các nội dung thường xuyên thay đổi hoặc phụ thuộc điều kiện phát triển kinh tế - xã hội được giao Chính phủ quy định, bảo đảm tính linh hoạt.Đối với dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng đánh giá cao việc đổi mới phương pháp xác định giá đất. Trước đây, việc áp dụng bốn phương pháp có thể dẫn đến những kết quả khác nhau đối với cùng một dự án, gây khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp và công tác thanh tra, giám sát. Dự thảo Luật lần này chuyển sang một phương pháp xác định giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, tạo thuận lợi hơn cho quá trình áp dụng và tính toán chi phí thực hiện dự án.Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung cơ chế điều tiết phần giá trị tăng thêm từ đất không do người sử dụng đất đầu tư. Khi Nhà nước đầu tư hạ tầng làm tăng giá trị đất đai tại khu vực liên quan, cần có cơ chế phân bổ hợp lý phần giá trị tăng thêm giữa các chủ thể, trong đó có Nhà nước. Nguồn thu này được ưu tiên tái đầu tư cho hạ tầng, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở cho thuê và bảo đảm an sinh xã hội.Đáng chú ý, chính sách thu hồi đất được tiếp cận theo hướng chuyển từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống. Người có đất ở bị thu hồi được ưu tiên tái định cư tại chỗ, có thể hoán đổi diện tích đất bị thu hồi sang phần diện tích còn lại hoặc thửa đất khác. Dự thảo Luật cũng mở rộng khả năng sử dụng đất đa mục đích, trên cơ sở không làm thay đổi mục đích sử dụng chính.Với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), quy định thời hạn sử dụng nhà chung cư gắn với niên hạn công trình có thể góp phần tháo gỡ vướng mắc trong cải tạo chung cư cũ. Tuy nhiên, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng lưu ý phải bảo vệ quyền lợi của người dân khi công trình hết thời hạn sử dụng và cần xây dựng lại. Người dân phải được bảo đảm quyền tái định cư; khoản chênh lệch nếu căn hộ mới có diện tích lớn hơn hoặc hiện đại hơn cần hợp lý, không thể buộc họ mua lại từ đầu tài sản thuộc quyền sở hữu hợp pháp của mình.Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Sơn La Hoàng Văn Nghiệm phát biểu. Ảnh: Quang KhánhĐBQH Lường Văn Thâm (Sơn La) phát biểu. Ảnh: Quang KhánhĐối với dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), việc cấp mã định danh điện tử và công khai thông tin dự án được kỳ vọng tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng dự án được đưa vào kinh doanh khi chưa hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý về đất đai.Tuy nhiên, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho rằng, cần rà soát kỹ để bảo đảm sự thống nhất giữa ba dự thảo luật, nhất là quy định về công chứng giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất. Trong khi dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) giao Chính phủ quy định các loại hợp đồng phải công chứng, chứng thực, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) vẫn quy định cụ thể theo pháp luật hiện hành.ĐBQH Phạm Thị Minh Huệ (TP. Cần Thơ) phát biểu Ảnh: Quang KhánhBộ trưởng nhấn mạnh, đất và nhà trên đất là một thể thống nhất, không thể tách biệt cách thức quản lý. Cơ sở dữ liệu và hoạt động công chứng có tính chất bổ trợ, không thể thay thế nhau, bởi dữ liệu không thể tự đánh giá ý chí của người tham gia giao dịch hoặc phát hiện những thủ đoạn lừa đảo tinh vi.Hơn nữa, theo định hướng sửa đổi Luật Công chứng, quy định giao dịch nào bắt buộc phải công chứng sẽ được quy định trực tiếp bằng luật nhằm kiểm soát chặt chẽ. Việc dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) giao Chính phủ quy định về nội dung này là chưa phù hợp với Luật Công chứng, cũng như với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) và dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Nếu chỉ tiết kiệm chi phí công chứng trước mắt nhưng làm tăng chi phí giải quyết tranh chấp, giảm tính an toàn của môi trường đầu tư kinh doanh thì hệ quả xã hội có thể rất lớn.Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 8. Ảnh: Quang KhánhLàm rõ trách nhiệm, bảo đảm sinh kế và quyền lợi người dânQua kết quả khảo sát của Hội đồng Dân tộc về việc triển khai thực hiện Luật Đất đai, ĐBQH Quàng Văn Hương (Sơn La) cho biết 3 kết quả, hạn chế và những vướng mắc trong thực hiện chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại các khu vực đặc biệt khó khăn.ĐBQH Quàng Văn Hương (Sơn La) phát biểu Ảnh: Quang KhánhTheo đại biểu, quy định giữa Luật Đất đai và chương trình mục tiêu quốc gia chưa thực sự ăn khớp: chương trình chỉ hỗ trợ một phần kinh phí, trong khi luật đặt ra yêu cầu hỗ trợ đất ở, đất sản xuất. Việc lập dự án thu hồi đất chưa rõ ràng khiến địa phương khó triển khai; quỹ đất hạn hẹp, kinh phí dành cho quỹ phát triển đất còn khó khăn, thậm chí có nơi đã tạo quỹ nhưng thực tế không có đất để bố trí.Việc cấp giấy chứng nhận sau sáp nhập chính quyền địa phương cũng gặp vướng mắc do thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng, trong khi tổ chức thực hiện tại cơ sở còn lúng túng, ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng dự án.Để khắc phục, đại biểu Quàng Văn Hương đề nghị tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết số 21 của Trung ương, bổ sung đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng miền núi vào đối tượng được hưởng chính sách; quy định rõ đối tượng và nội dung trong kế hoạch sử dụng đất. Đồng thời, cần xác định cụ thể trách nhiệm của UBND cấp tỉnh, cấp xã trong rà soát quỹ đất, lập dự án thu hồi đất và ưu tiên giao đất cho đồng bào dân tộc thiểu số.Đại biểu cũng đề nghị hạn chế thủ tục hành chính, tăng cường kết nối dữ liệu giữa các cơ quan, công khai quy trình xét duyệt để người dân giám sát. Các địa phương cần ban hành nghị quyết của HĐND tỉnh hướng dẫn thực hiện, bố trí đủ kinh phí; các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính, cần phối hợp sớm ban hành nghị định hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn cho địa phương.Cùng quan tâm đến việc bảo đảm quyền lợi của người dân khi thu hồi đất, ĐBQH Triệu Thị Ngọc Diễm (Cần Thơ) đề nghị hoàn thiện quy định về hỗ trợ khác nhằm phục hồi sinh kế. Theo đại biểu, Điều 46 của dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đã bổ sung mục tiêu phục hồi sinh kế nhưng chưa quy định trực tiếp thẩm quyền của địa phương đối với chính sách hỗ trợ khác.ĐBQH Triệu Thị Ngọc Diễm (TP. Cần Thơ) phát biểu Ảnh: Quang KhánhTrong khi đó, khoản 12 Điều 3 Nghị quyết số 254/2025/QH15 đã xác định UBND cấp tỉnh quy định biện pháp, mức hỗ trợ khác và UBND cấp xã quyết định áp dụng đối với từng dự án. Vì vậy, đại biểu đề nghị đưa nguyên tắc phân định thẩm quyền này vào luật, tạo cơ sở pháp lý ổn định khi triển khai.Thực tế, tác động của thu hồi đất không thể giải quyết đầy đủ chỉ bằng đơn giá bồi thường hoặc một mức hỗ trợ chung. Hộ sản xuất nông nghiệp cần điều kiện tiếp tục sản xuất; hộ kinh doanh cần thời gian, địa điểm khôi phục hoạt động; người cao tuổi mất nguồn thu từ đất có thể không còn khả năng chuyển nghề. Những hoàn cảnh khác nhau đòi hỏi địa phương có biện pháp hỗ trợ phù hợp, trên cơ sở tiêu chí rõ ràng.Đại biểu Triệu Thị Ngọc Diễm đề nghị bổ sung vào Điều 46 quy định giao UBND cấp tỉnh căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội, đặc điểm địa phương và mức độ ảnh hưởng của việc thu hồi đất để xác định đối tượng, điều kiện, biện pháp và mức hỗ trợ khác nhằm bảo đảm chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh và phục hồi sinh kế.Việc hỗ trợ phải công khai, có nguồn kinh phí bảo đảm và không chi trả trùng lặp cho cùng một nội dung thiệt hại. Đồng thời, theo đại biểu, cần phân biệt chính sách hỗ trợ khác tại Điều 46 với chính sách đặc thù tại Điều 42, dành cho các dự án thuộc phạm vi đặc biệt, làm di chuyển cả cộng đồng dân cư.

Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 10 về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), các ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp đề nghị hoàn thiện tiêu chí thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân và nhà ở công vụ phù hợp với đặc thù từng nhóm đối tượng; đồng thời, quan tâm bảo vệ người thuê nhà gặp khó khăn, bảo đảm tính thống nhất, khả thi của các quy định về nhà ở. Thời sự Quốc hộiMở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở, bảo đảm công bằng trong thụ hưởng chính sáchDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 22/10/2026 12:14Sáng 22/10, thảo luận tại Tổ 10 về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi), các ĐBQH tỉnh Nghệ An, Đồng Tháp đề nghị hoàn thiện tiêu chí thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân và nhà ở công vụ phù hợp với đặc thù từng nhóm đối tượng; đồng thời, quan tâm bảo vệ người thuê nhà gặp khó khăn, bảo đảm tính thống nhất, khả thi của các quy định về nhà ở.Cần tính đến đặc thù từng nhóm đối tượngGóp ý về hình thức phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân tại Điều 72 dự thảo Luật, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) đề nghị nghiên cứu mở rộng các hình thức đầu tư, thay vì chỉ quy định doanh nghiệp kinh doanh bất động sản bỏ vốn xây dựng nhà ở. Theo đại biểu, bên cạnh hình thức doanh nghiệp đầu tư, cần nghiên cứu cơ chế Nhà nước đầu tư, hỗ trợ đầu tư từ các nguồn vốn hợp pháp và huy động thêm nguồn lực khác; đồng thời giao Chính phủ quy định cơ chế tổ chức thực hiện phù hợp với đặc thù của lực lượng vũ trang nhân dân.ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) phát biểu.Liên quan đến điều kiện hưởng chính sách nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang tại Điều 59 và Điều 70, đại biểu đề nghị xem xét tiêu chí thu nhập phù hợp với đặc thù công tác. Nếu áp dụng cứng nhắc tiêu chí tổng thu nhập, bao gồm cả các khoản phụ cấp nhiệm vụ, một số cán bộ, chiến sĩ có thể vượt ngưỡng được hưởng chính sách dù khả năng tích lũy thực tế để mua nhà còn hạn chế... Đặc biệt, đối với những người thường xuyên công tác xa gia đình, chi phí sinh hoạt và điều kiện tích lũy có nhiều khác biệt so với người công tác gần nhà. Vì vậy, cần tính đến khả năng tích lũy và điều kiện thực tế của từng nhóm đối tượng khi xây dựng tiêu chí thụ hưởng.Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tham dự phiên thảo luận tổTừ thực tiễn khảo sát và nguyện vọng của cán bộ, chiến sĩ, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị nghiên cứu chính sách nhà ở đặc thù dành cho lực lượng vũ trang nhân dân, bên cạnh các loại hình nhà ở thương mại và nhà ở xã hội. Chính sách cần tính đến sự khác biệt về vị trí công tác, địa bàn đóng quân và điều kiện sinh hoạt, nhất là đối với cán bộ, chiến sĩ làm nhiệm vụ tại vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và những địa bàn đặc biệt khó khăn, tạo điều kiện để lực lượng vũ trang ổn định cuộc sống, yên tâm công tác.Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tổ.Quan tâm đến chính sách nhà ở xã hội, ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) đề nghị rà soát Điều 59 và Điều 60 về đối tượng thụ hưởng và thứ tự ưu tiên. Trong đó, cần nghiên cứu bổ sung đối tượng nhân tài nhằm cụ thể hóa chủ trương thu hút, trọng dụng nhân tài, tạo điều kiện để những người thuộc diện này ổn định chỗ ở, yên tâm công tác, cống hiến.Đại biểu cũng đề nghị bổ sung người khuyết tật vào đối tượng được thuê nhà ở xã hội tại Điều 59, bảo đảm thống nhất với quy định về thứ tự ưu tiên tại Điều 60. Theo đại biểu, người khuyết tật nặng, đặc biệt nặng có thể không thuộc nhóm người lao động do không có khả năng lao động, trong khi đây là những đối tượng gặp nhiều khó khăn về nhà ở, cần được chính sách bao quát đầy đủ.ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) phát biểuLiên quan đến thứ tự ưu tiên hỗ trợ nhà ở, đại biểu đề nghị xem xét ưu tiên đối với gia đình có từ hai con trở lên, trong đó có con dưới 36 tháng tuổi, thay vì quy định điều kiện có con sinh từ ngày 1/7/2026. Để bảo đảm bình đẳng giới, đại biểu đề xuất thay cụm từ “nữ giới độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở” bằng “người độc thân đang nuôi con nhỏ có khó khăn về nhà ở”, bảo đảm chính sách áp dụng đối với cả nam giới và nữ giới đơn thân đang nuôi con nhỏ.Rõ điều kiện thuê nhà, thống nhất quy định về cải tạo chung cưGóp ý về đối tượng và điều kiện được thuê nhà ở công vụ tại Điều 50, ĐBQH Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) thống nhất với việc rà soát, mở rộng đối tượng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, nhất là đối với cán bộ, công chức, viên chức và người lao động phải thay đổi nơi làm việc, di chuyển chỗ ở do sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính.ĐBQH Vũ Thị Lan Anh (Nghệ An) phát biểu.Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ các trường hợp được thuê nhà ở công vụ do phải di chuyển đến trung tâm chính trị - hành chính mới, bảo đảm việc thay đổi nơi làm việc xuất phát từ yêu cầu sắp xếp, bố trí công tác của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần quy định cụ thể tiêu chí xác định khoảng cách từ nơi ở đến địa điểm làm việc, điều kiện về nhà ở thuộc sở hữu, diện tích nhà ở bình quân đầu người và tình trạng hưởng chính sách nhà ở xã hội, tránh trùng lặp đối tượng thụ hưởng.Đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm xác minh điều kiện, thời hạn thuê và việc chấm dứt thuê khi không còn đáp ứng điều kiện, bảo đảm quản lý, sử dụng quỹ nhà ở công vụ đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả.Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp tham dự phiên thảo luận tổLiên quan đến cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư tại Điều 108 và Điều 113, đại biểu đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất giữa quy định về bồi thường, bố trí tái định cư khi không tiếp tục xây dựng lại nhà chung cư và quy định về xác định giá trị quyền sử dụng đất của các chủ sở hữu căn hộ.Theo đại biểu, cần làm rõ hình thức chuyển quyền sử dụng đất, cơ sở xác định phần quyền sử dụng đất chung và việc xử lý đất khi phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, bảo đảm đồng bộ với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), tránh vướng mắc khi tổ chức thực hiện.Các ĐBQH tỉnh Nghệ An tham dự thảo luận Tổ.Cũng quan tâm đến việc bảo đảm quyền lợi của người thuê nhà, đại biểu Nguyễn Thanh Cầm đề nghị hoàn thiện quy định thu hồi nhà ở thuộc tài sản công tại Điều 92. Theo đại biểu, cần có cơ chế xử lý phù hợp đối với trường hợp người thuê không trả đủ tiền thuê từ ba tháng trở lên do khó khăn khách quan như mất việc làm, ốm đau hoặc mất khả năng lao động. Việc thu hồi nhà trong những trường hợp này có thể khiến người thuê rơi vào hoàn cảnh khó khăn hơn.Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu cho phép người thuê gặp khó khăn đột xuất được tiếp tục thuê nhà trong thời hạn tối thiểu 12 tháng để tìm kiếm việc làm, ổn định cuộc sống; đồng thời có lộ trình điều chỉnh mức thuê phù hợp với hoàn cảnh theo quy định của Chính phủ.Toàn cảnh phiên thảo luận Tổ 10.Đối với người cao tuổi, người khuyết tật không có khả năng lao động và hộ gia đình có từ ba con trở lên, trong đó có con dưới 36 tháng tuổi, đại biểu đề nghị có cơ chế bảo vệ đặc biệt, không thực hiện thu hồi nhà trực tiếp. Cùng với đó, cơ quan quản lý nhà ở cần phối hợp với chính quyền địa phương để kịp thời áp dụng chính sách trợ giúp xã hội và các biện pháp hỗ trợ cần thiết, bảo đảm nhu cầu về chỗ ở và an sinh xã hội cho người dân.

Thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp) sáng 22/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu đề nghị phân cấp thẩm quyền phù hợp với năng lực của chính quyền cấp xã, làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện; đồng thời, hoàn thiện chính sách đất đai đối với đồng bào DTTS, tăng cường minh bạch trong quy hoạch, định giá đất và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai. Thời sự Quốc hộiPhân cấp quản lý đất đai phải gắn với năng lực thực thi và trách nhiệm giải trìnhDiệp Anh; ảnh: Khánh Duy • 22/10/2026 12:05Thảo luận tại Tổ 10 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Đồng Tháp) sáng 22/10 về dự án Luật Đất đai (sửa đổi), các đại biểu đề nghị phân cấp thẩm quyền phù hợp với năng lực của chính quyền cấp xã, làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện; đồng thời, hoàn thiện chính sách đất đai đối với đồng bào DTTS, tăng cường minh bạch trong quy hoạch, định giá đất và khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai.Rõ thẩm quyền, bảo đảm quyền lợi người sử dụng đấtQuan tâm đến phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai tại Điều 18 dự thảo Luật, ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) thống nhất với chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, việc phân cấp phải gắn với năng lực thực thi, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình.ĐBQH Trần Đức Thuận (Nghệ An) phát biểuTrong điều kiện đội ngũ cán bộ ở một số địa phương chưa đồng đều, còn thiếu nhân lực có chuyên môn sâu về đất đai, đại biểu đề nghị bổ sung điều kiện thực hiện thẩm quyền của UBND cấp xã; làm rõ trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra của cấp tỉnh và cơ chế xử lý vi phạm.Cùng quan tâm đến nội dung này, ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) đồng tình với phương án giao UBND cấp tỉnh quyết định và căn cứ điều kiện thực tế để phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện các nhiệm vụ về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất.ĐBQH Phạm Văn Hoà (Đồng Tháp) phát biểuTheo đại biểu, năng lực cán bộ chuyên môn ở cấp xã chưa đồng đều, có nơi đáp ứng được yêu cầu nhưng cũng có nơi còn khó khăn. Vì vậy, cần để UBND cấp tỉnh chủ động xem xét phân cấp, ủy quyền phù hợp với điều kiện và năng lực thực hiện của từng địa phương, thay vì giao đồng loạt thẩm quyền cho tất cả các xã, phường.Từ góc độ tổ chức thực hiện, ĐBQH Đỗ Thị Thu Thảo (Đồng Tháp) đề nghị việc phân cấp phải đi đôi với nguồn lực và trách nhiệm giải trình; đồng thời quy định rõ cơ chế hỗ trợ chuyên môn của cấp tỉnh đối với cấp xã, trách nhiệm phối hợp, thời hạn giải quyết hồ sơ và trách nhiệm khi chậm trễ, sai sót.Từ thực tiễn khảo sát việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu phản ánh hồ sơ đất đai còn tồn đọng nhiều tại bộ phận một cửa, trong khi các phần mềm, hệ thống dữ liệu giữa các cơ quan chưa đồng bộ, gây khó khăn cho cán bộ cơ sở trong tiếp nhận, xử lý hồ sơ.ĐBQH Đỗ Thị Thu Thảo (Đồng Tháp) phát biểuDo đó, đại biểu đề nghị tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu đất đai, tạo điều kiện để người dân tra cứu thông tin quy hoạch, giá đất, tình trạng pháp lý và tiến độ giải quyết hồ sơ; đồng thời xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm khi dữ liệu sai hoặc hồ sơ chậm được xử lý.Đối với chính sách đất đai dành cho đồng bào DTTS tại Điều 15, đại biểu Trần Đức Thuận đánh giá cao chính sách ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo ở miền núi; đồng thời đề nghị làm rõ phạm vi, thời hạn hạn chế quyền chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế đối với đất được hỗ trợ. Đại biểu cũng kiến nghị nghiên cứu cơ chế đặc thù về bố trí đất ở, đất sản xuất cho các hộ bị mất đất do thiên tai, sạt lở.Cùng góp ý nội dung này, đại biểu Đỗ Thị Thu Thảo đề nghị làm rõ cơ chế xác định nhu cầu thực tế, quỹ đất có thể bố trí và hiệu quả sử dụng sau hỗ trợ. Theo đại biểu, việc hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cần gắn với hạ tầng thiết yếu, nguồn nước, hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nghề và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm tạo lập quỹ đất, nguồn lực thực hiện và cơ chế giám sát, đánh giá kết quả, bảo đảm chính sách hỗ trợ thực sự giúp người dân ổn định đời sống, sinh kế.Các ĐBQH tỉnh Đồng Tháp dự thảo luận tổLiên quan đến quản lý, sử dụng đất quốc phòng, an ninh tại Điều 17 và Điều 35, đại biểu Trần Đức Thuận đề nghị làm rõ thẩm quyền, trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan quản lý đất đai với Bộ Quốc phòng, Bộ Công an trong quy hoạch, thu hồi và chuyển mục đích sử dụng đất. Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu có sự thống nhất của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đối với các nội dung liên quan, thay vì chỉ dừng ở việc lấy ý kiến, nhằm bảo đảm yêu cầu quốc phòng, an ninh.Công khai quy hoạch, khơi thông nguồn lực đất đaiĐề cập yêu cầu đổi mới quản trị đất đai, ĐBQH Đỗ Thị Thu Thảo cho rằng, việc sửa đổi Luật không chỉ nhằm hoàn thiện các quy định mà quan trọng hơn là tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai, chống thất thoát tài sản công và bảo đảm công bằng trong tiếp cận đất đai.Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổĐối với Điều 5, đại biểu đề nghị cụ thể hóa các nguyên tắc sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả, bền vững, công khai, minh bạch thành tiêu chí đánh giá và trách nhiệm thực hiện. Trong đó, cần gắn quản lý, sử dụng đất với hiệu quả kinh tế - xã hội dài hạn, bảo vệ môi trường, bảo đảm sinh kế và công bằng trong phân bổ lợi ích từ đất đai; đồng thời quy định trách nhiệm đánh giá định kỳ, công khai kết quả thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.Về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại các Điều 30, 32 và 109, đại biểu đề nghị rà soát, bảo đảm thống nhất giữa quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị, nông thôn, quy hoạch ngành và kế hoạch sử dụng đất cấp xã. Đồng thời, cần công khai bản đồ, ranh giới, chỉ tiêu và tiến độ thực hiện; làm rõ nguyên tắc xử lý khi các quy hoạch, kế hoạch có nội dung mâu thuẫn, không để việc chậm lập hoặc điều chỉnh quy hoạch kéo dài khó khăn cho người sử dụng đất.Các ĐBQH tỉnh Nghệ An dự thảo luận tổĐối với quy định về giá đất tại Điều 75 và Điều 76, đại biểu đề nghị công khai dữ liệu đầu vào, phương pháp tính, căn cứ điều chỉnh và kết quả thẩm định giá đất, trừ thông tin thuộc phạm vi bí mật theo quy định. Cùng với đó, cần có cơ chế rà soát, cập nhật khi hạ tầng, quy hoạch hoặc thị trường biến động; tăng cường kiểm tra, kiểm soát độc lập nhằm bảo đảm việc định giá đất có căn cứ rõ ràng, hạn chế thất thoát ngân sách.Đại biểu nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ quản lý đất đai theo thủ tục sang quản trị đất đai theo kết quả, lấy hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động môi trường, quyền lợi của người dân và trách nhiệm giải trình làm tiêu chí đánh giá.Ở góc độ khai thác nguồn lực đất đai phục vụ phát triển kinh tế, ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) đề nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách đất đai nhằm tạo điều kiện phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và công nghiệp giải trí.ĐBQH Nguyễn Thanh Cầm (Đồng Tháp) phát biểuTheo đại biểu, cần thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, du lịch thông qua chính sách ưu đãi đất đai để thu hút đầu tư vào các dự án du lịch, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, tương tự cơ chế ưu đãi đối với khu công nghệ số tập trung.Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế thí điểm khai thác, sử dụng quỹ đất và các trụ sở công dôi dư sau sắp xếp, sáp nhập, qua đó thu hút nguồn lực đầu tư phục vụ phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa.Cũng quan tâm đến khai thác quỹ đất, đại biểu Phạm Văn Hòa tán thành chủ trương cho thuê ngắn hạn đối với quỹ đất do cơ quan, tổ chức nhà nước quản lý nhưng chưa đưa vào sử dụng theo quy hoạch, kế hoạch. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ thời hạn cho thuê để cấp cơ sở thuận lợi thực hiện, đồng thời tạo điều kiện cho người thuê có đủ thời gian đầu tư, sửa chữa và khai thác tài sản. Theo đại biểu, việc giao thẩm quyền phù hợp cho UBND cấp xã, nhất là các phường đô thị có nhiều nhà, đất công, là cần thiết.Toàn cảnh phiên thảo luận tổLiên quan đến giao dịch quyền sử dụng đất, đại biểu đề nghị quy định trực tiếp trong Luật yêu cầu bắt buộc công chứng, chứng thực, thay vì giao Chính phủ quy định theo từng trường hợp, từng thời kỳ. Theo đại biểu, quy định này nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch, nhất là bên mua; đồng thời hạn chế tranh chấp và vướng mắc trong quá trình đăng ký quyền sử dụng đất.Góp ý về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại Điều 38 và Điều 41, đại biểu Trần Đức Thuận cho rằng, cần quan tâm không chỉ đến giá trị quyền sử dụng đất được bồi thường mà còn đến điều kiện ổn định chỗ ở, đời sống và sinh kế của người dân. Từ thực tế một số dự án kéo dài trong khi giá đất biến động lớn, đại biểu đề nghị nghiên cứu cơ chế điều chỉnh phương án bồi thường phù hợp với biến động giá đất, đồng thời tăng cường giám sát việc xác định giá đất nhằm bảo đảm quyền lợi của người có đất thu hồi.

Thảo luận về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, các chính sách ưu đãi về nhà ở phải được chuyển hóa thành lợi ích thực tế cho người dân, nhất là người lao động có thu nhập thấp. Đồng thời, cần bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, kiểm soát việc mua bán lại nhằm ngăn ngừa trục lợi chính sách nhưng vẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà. Thời sự Quốc hộiPhó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh: Ưu đãi nhà ở phải đến đúng người thụ hưởng, không để trục lợi chính sáchĐào Cảnh • 22/10/2026 11:31Thảo luận về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh nhấn mạnh, các chính sách ưu đãi về nhà ở phải được chuyển hóa thành lợi ích thực tế cho người dân, nhất là người lao động có thu nhập thấp. Đồng thời, cần bảo đảm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội, kiểm soát việc mua bán lại nhằm ngăn ngừa trục lợi chính sách nhưng vẫn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà.Bảo đảm ưu đãi của Nhà nước được chuyển thành lợi ích thực tế cho người thuê nhàPhát biểu tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Nhà ở đồng thời với Luật Đất đai và Luật Kinh doanh bất động sản. Đây là cơ hội để giải quyết đồng bộ các vấn đề từ tạo lập quỹ đất, đầu tư xây dựng đến đưa nhà ở vào sử dụng.Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: An NhiênTheo Phó Chủ tịch Quốc hội, kết quả sửa đổi luật cần được thể hiện bằng khả năng tiếp cận nhà ở của người dân, sự minh bạch của thị trường và trách nhiệm thực hiện của từng cơ quan.Đánh giá cao việc dự thảo luật cụ thể hóa các định hướng phát triển nhà ở, trong đó ưu tiên nhà cho thuê và kiểm soát trục lợi chính sách, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đối với công nhân và người trẻ, được thuê một căn nhà an toàn, ổn định, phù hợp với khả năng chi trả là nhu cầu thiết thực.Quan tâm đến chính sách phát triển nhà ở cho thuê, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh dẫn số liệu từ báo cáo tổng kết của cơ quan quản lý nhà ở cho thấy, theo báo cáo của 21 địa phương, nhu cầu nhà ở cho thuê đến năm 2030 khoảng 217.430 căn. Mặc dù mới là số liệu tổng hợp từ các địa phương đã báo cáo, nhưng kết quả này cho thấy nhu cầu nhà ở cho thuê rất lớn, cần được đáp ứng bằng chính sách thực sự hiệu quả, khả thi.Tại Điều 42, dự thảo quy định các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế và tín dụng; Điều 43 quy định giá thuê được xác định trên cơ sở chi phí, lợi nhuận và không vượt khung giá do cấp tỉnh quy định.Cơ bản tán thành với quy định của dự thảo luật, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung nguyên tắc loại trừ phần chi phí đã được Nhà nước ưu đãi, hỗ trợ khi xác định giá thuê nhà. Quy định này nhằm bảo đảm sự đồng bộ với Khoản 1, Điều 67 về việc không tính các khoản ưu đãi vào giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội.Cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào khoản 3, Điều 43 quy định: “Không tính vào giá thuê các khoản ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước và khoản chi phí đã được thu hồi từ nguồn khác. Chi phí dùng chung phải được phân bổ hợp lý, công khai giữa phần nhà ở cho thuê và phần kinh doanh thương mại”.Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênĐồng thời, cần xác định nguyên tắc lợi nhuận hợp lý, giao Chính phủ quy định chi tiết phương pháp tính và cơ chế kiểm tra, bảo đảm chính sách ưu đãi dành cho chủ đầu tư thực sự được chuyển thành lợi ích cho người thuê nhà.Đối với nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, việc linh hoạt phương thức thực hiện phải đi liền với bảo toàn giá trị nghĩa vụ.Theo khoản 2, Điều 25 dự thảo luật, cấp tỉnh được quyết định phương thức thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội của chủ đầu tư thông qua ba hình thức: dành quỹ đất trong dự án, bố trí quỹ đất tại vị trí khác hoặc nộp số tiền tương đương. Quy định này tạo sự linh hoạt để các địa phương lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện thực tế.Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, cả 3 phương thức phải bảo đảm tương đương về trách nhiệm và khả năng tạo lập nhà ở xã hội. Nếu chỉ xác định nghĩa vụ theo diện tích đất mà chưa làm rõ trách nhiệm đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đồng thời áp dụng các chính sách ưu đãi về đất đai, thì giá trị đóng góp thực tế của doanh nghiệp có thể chưa được xác định đầy đủ.Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Thái và Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn tham gia phiên thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênDo đó, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào khoản 2, Điều 25 nguyên tắc xác định giá trị nghĩa vụ phải bao gồm giá trị quỹ đất và trách nhiệm đầu tư hạ tầng kỹ thuật tương ứng; không sử dụng các khoản ưu đãi dành cho dự án nhà ở xã hội để khấu trừ nghĩa vụ đã xác định của dự án thương mại. Chính phủ cần quy định cụ thể phương pháp tính, thời điểm xác định giá trị nghĩa vụ và nguyên tắc tránh tính trùng chi phí, bảo đảm việc thực hiện chính sách công bằng, minh bạch.Đặc biệt, đối với phương án bố trí quỹ đất ngoài dự án, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu phải bảo đảm kết nối thuận lợi với nơi làm việc và hệ thống giao thông.Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, nếu khu nhà ở dành cho công nhân được bố trí quá xa nơi làm việc, khoản tiền tiết kiệm được từ chi phí thuê nhà có thể bị triệt tiêu bởi chi phí đi lại hằng ngày. Vì vậy, cần xem xét hiệu quả thực chất của từng phương án, thay vì chỉ đáp ứng yêu cầu về diện tích hoặc giá trị quỹ đất.Đối với trường hợp thực hiện nghĩa vụ bằng hình thức nộp tiền, quyết định của cấp tỉnh phải công khai căn cứ lựa chọn, số tiền, thời hạn nộp và kế hoạch sử dụng nguồn tiền để hình thành quỹ nhà ở xã hội.Bên cạnh đó, cần rà soát đồng bộ các quy định về giá đất, nghĩa vụ tài chính trong Luật Đất đai để địa phương có đầy đủ căn cứ tổ chức thực hiện, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả và tính thiết thực của chính sách.Kiểm soát việc bán lại nhà ở xã hội nhưng phải bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người muaMột nội dung khác được Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh đặc biệt quan tâm là quy định về bán lại nhà ở xã hội sau thời gian sử dụng.Tại điểm e, khoản 1 Điều 68 dự thảo Luật quy định: sau 5 năm, kể từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua chỉ được bán lại cho đối tượng được mua nhà ở xã hội và phải có Giấy chứng nhận. Chính sách này giúp giữ quỹ nhà trong nhóm cần hỗ trợ. Tuy nhiên, điểm e, khoản 1 Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023 cho phép bán lại theo cơ chế thị trường khi đáp ứng điều kiện luật định. Vì vậy, đây là thay đổi đáng kể về quyền định đoạt tài sản.Đồng tình với ý kiến của cơ quan thẩm tra về việc cần làm rõ nguyên tắc xác định giá bán lại và quy định chuyển tiếp, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, nếu chỉ giới hạn đối tượng được mua mà không xác định nguyên tắc giá, người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội vẫn có thể không đủ khả năng chi trả. Ngược lại, người sở hữu nhà cũng có thể gặp khó khăn khi cần bán để chuyển nơi sinh sống hoặc giải quyết nhu cầu chính đáng của gia đình.Để khắc phục những vấn đề này, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung vào điểm e, khoản 1 Điều 68 nguyên tắc xác định giá bán lại sau 5 năm, tính đến giá mua, biến động giá, chất lượng còn lại và chi phí cải tạo hợp lý; không để ưu đãi của Nhà nước trở thành khoản thu lợi bất chính. Cần đánh giá tác động trước khi quyết định công thức cụ thể.Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, cần đánh giá kỹ tác động của chính sách trước khi quyết định công thức tính giá cụ thể, tránh tình trạng người mua nhà ở xã hội chỉ chờ hết thời hạn 5 năm để bán lại hưởng chênh lệch lớn theo giá thị trường, làm sai lệch mục tiêu chính sách và ảnh hưởng đến sự ổn định của thị trường nhà ở xã hội.Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênLiên quan đến quy định chuyển tiếp tại Điều 130, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung quy định rõ đối với người đã ký hợp đồng mua nhà ở xã hội hợp pháp trước ngày luật có hiệu lực thì được thực hiện quyền bán lại theo quy định pháp luật tại thời điểm ký hợp đồng.Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, quy định chuyển tiếp hiện chưa làm rõ đầy đủ quyền lợi của những người đã mua nhà nhưng chưa phát sinh nhu cầu bán lại. Đây là vấn đề cần được cân nhắc thận trọng nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tránh những vướng mắc trong quá trình áp dụng pháp luật.Một gia đình đã mua nhà ở xã hội theo chính sách cũ cần có căn cứ pháp lý rõ ràng để biết quyền của mình được thực hiện như thế nào khi pháp luật thay đổi. Vì vậy, quy định chuyển tiếp phải cụ thể, minh bạch, tạo sự ổn định và yên tâm cho người dân.Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện dự thảo theo hướng ưu đãi có thể kiểm chứng, nghĩa vụ được thực hiện đầy đủ và quyền của người dân được xác định rõ. Khi những yêu cầu ấy được bảo đảm, chính sách nhà ở sẽ tạo thêm nguồn cung phù hợp, củng cố niềm tin và giúp người lao động yên tâm gắn bó với nơi làm việc.

Vướng mắc về nguồn gốc đất rừng khiến các xã biên giới gần như không thể cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dù nhiều diện tích đã được canh tác ổn định hơn 30 năm. Đại biểu đề nghị việc sửa đổi Luật Đất đai cần hướng đến giải quyết vấn đề này. Thời sự Quốc hộiGỡ vướng cấp sổ đỏ cho người dân vùng biên giớiĐan Thanh; Ảnh: Quang Khánh • 22/10/2026 11:30Vướng mắc về nguồn gốc đất rừng khiến các xã biên giới gần như không thể cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, dù nhiều diện tích đã được canh tác ổn định hơn 30 năm. Đại biểu đề nghị việc sửa đổi Luật Đất đai cần hướng đến giải quyết vấn đề này.Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 22/10, Quốc hội tiến hành thảo luận ở tổ về: Dự án Luật Đất đai (sửa đổi); Dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) và Dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).Thảo luận tại Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), các đại biểu cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi các luật này cũng như dự thảo luật.Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 14Đất canh tác ổn định lâu năm cần có cơ chế xử lý phù hợpGóp ý dự án Luật Đất đai (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phản ánh những khó khăn trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân tại các địa bàn biên giới, đặc biệt là các làng thanh niên lập nghiệp và những khu dân cư hình thành theo chủ trương xây dựng vành đai biên giới trước đây.Theo đại biểu, trong quá trình triển khai đề án xây dựng vành đai biên giới, nhiều hộ dân từ Bến Tre, Vĩnh Long, Thanh Hóa đã đến Đắk Lắk lập nghiệp, khai phá đất rừng để canh tác và sinh sống ổn định hơn 30 năm qua.Đến nay, phần lớn diện tích đất này không còn là rừng mà đã được chuyển sang trồng cây công nghiệp. Tuy nhiên, do hồ sơ vẫn xác định nguồn gốc là đất rừng, chính quyền các xã biên giới gặp nhiều khó khăn trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân. Đây cũng là vấn đề được cử tri thường xuyên kiến nghị tại các cuộc tiếp xúc với đại biểu Quốc hội.ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang (Đắk Lắk) phát biểuTừ thực tế trên, ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang đề nghị mở rộng phạm vi điều chỉnh của Điều 83 dự thảo Luật về quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường quốc doanh, đồng thời có cơ chế xử lý phù hợp với từng loại đất.“Đối với diện tích có thời hạn sử dụng nhất định, dưới 20 năm hoặc dưới 10 năm, cần kiên quyết thu hồi để tạo lập lại đất rừng. Với những khu vực người dân đã canh tác ổn định lâu năm, hình thành làng, lập ấp, cần có cơ chế để người dân yên tâm ổn định đời sống, sản xuất”, đại biểu đề xuất.ĐBQH Nguyễn Hoàng Giang cũng kiến nghị có cơ chế tháo gỡ vướng mắc trong cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với đất rừng, đất có nguồn gốc từ đất rừng và đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường.Đề xuất không cấm tuyệt đối chuyển nhượng đất được hỗ trợĐBQH Lý Thị Lan (Tuyên Quang) thống nhất với việc tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số tại Điều 15 của dự thảo Luật. Tuy nhiên, cần hoàn thiện quy định theo hướng không chỉ giải quyết việc giao đất ban đầu mà còn bảo đảm người dân có đất ở, có tư liệu sản xuất và sử dụng đất ổn định lâu dài.ĐBQH Lý Thị Lan (Tuyên Quang) phát biểuTại khoản 2 Điều 15, dự thảo Luật xác định đối tượng được hỗ trợ là cá nhân người dân tộc thiểu số thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo, trong khi theo đại biểu, các chương trình mục tiêu quốc gia xác định hộ gia đình là đơn vị thụ hưởng chính sách. Báo cáo thẩm tra số 701 của Hội đồng Dân tộc cũng đã nêu nội dung này chưa thống nhất.Nếu không có quy định cụ thể, có thể phát sinh cách hiểu mỗi thành viên trong hộ đều được hưởng một suất hỗ trợ riêng; ngược lại, việc xác lập quyền sử dụng đất cho cá nhân có thể không thống nhất với việc xác định nhu cầu theo hộ.Vì vậy, đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 15 theo hướng xác định nhu cầu và hạn mức hỗ trợ theo hộ nghèo, hộ cận nghèo. Cá nhân được hỗ trợ phải là thành viên của hộ thuộc diện chính sách, không chia tách suất hỗ trợ theo số thành viên. Đồng thời, cần thống nhất điều kiện cư trú và điều kiện xác lập quyền sử dụng đất để tránh vướng mắc khi cấp giấy chứng nhận.Bên cạnh đó, đại biểu Lý Thị Lan đề nghị tiếp tục rà soát khoản 3 Điều 15 và các quy định liên quan đến quyền chuyển nhượng đối với đất được Nhà nước hỗ trợ theo chính sách dân tộc. Cần làm rõ điều kiện, thời hạn hạn chế chuyển nhượng theo từng hình thức hỗ trợ; trách nhiệm đăng ký, theo dõi biến động đất đai; cách xử lý trường hợp chuyển nhượng không đúng điều kiện hoặc giao dịch nhằm né tránh quy định.Đồng thời, cần có tiêu chí xác định trường hợp thực sự phát sinh nhu cầu hỗ trợ lần tiếp theo, tránh hỗ trợ trùng lặp nhưng không phủ nhận quyền lợi chính đáng của người dân trong hoàn cảnh đặc biệt.Theo đại biểu, không nên cấm chuyển nhượng một cách tuyệt đối mà cần thiết kế cơ chế phù hợp với mục tiêu của chính sách hỗ trợ, vừa bảo đảm quyền hợp pháp của người sử dụng đất, vừa hạn chế việc đất được hỗ trợ không còn phục vụ đối tượng chính sách.

Góp ý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) sáng 22/10, các đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê, bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của người dân và lợi nhuận hợp lý của nhà đầu tư. Thời sự Quốc hộiBảo đảm giá thuê nhà phù hợp khả năng chi trảĐan Thanh; Ảnh: Quang Khánh • 22/10/2026 11:16Góp ý dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) sáng 22/10, các đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê, bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của người dân và lợi nhuận hợp lý của nhà đầu tư.Toàn cảnh thảo luận tại Tổ 14Chính sách nhà ở cần sát khả năng chi trả của người dânThảo luận tại Tổ 14 (gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Đắk Lắk và Tuyên Quang), ĐBQH Lò Thị Việt Hà (Tuyên Quang) đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ và phạm vi sửa đổi của dự án Luật Nhà ở, đồng thời cơ bản nhất trí với ý kiến trong báo cáo thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp.Theo đại biểu, dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW, Chỉ thị số 34-CT/TW và Thông báo số 64-TB/VPTW ngày 22/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với một số cơ quan về tình hình triển khai Chỉ thị số 34-CT/TW và định hướng phát triển nhà ở trong thời gian tới.Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về chính sách an sinh xã hội trong Nghị quyết số 42-NQ/TW, Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW, nhằm gắn pháp luật về nhà ở với các chính sách an sinh xã hội trong thời gian tới.ĐBQH Lò Thị Việt Hà (Tuyên Quang) phát biểuVề các quy định cụ thể, đại biểu Lò Thị Việt Hà cho rằng dự thảo Luật vẫn thiên về phía cung, trong khi các quy định về phía cầu nhằm bảo đảm khả năng chi trả và tiếp cận nhà ở của người thụ hưởng chưa thực sự khả thi. Giá thuê nhà ở được đầu tư bằng vốn của Quỹ nhà ở xác định theo nguyên tắc tính đủ chi phí, trong khi nhu cầu vốn đầu tư cũng đang hướng nhiều hơn đến phía nhà đầu tư thay vì người có nhu cầu sử dụng.Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát lại các quy định, bảo đảm người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, lâu dài, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả theo tinh thần Thông báo số 64-TB/VPTW.Đối với phát triển nhà ở cho thuê, đại biểu cho rằng việc bổ sung một chương riêng về nội dung này là phù hợp với thực tiễn, nhất là trong bối cảnh dịch chuyển lao động tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế tài chính, tín dụng đủ sức hấp dẫn để thu hút nguồn lực xã hội tham gia phát triển nhà ở cho thuê, đáp ứng nhu cầu của người lao động; đồng thời, rà soát khả năng chi trả của người thuê nhà.Về kiểm soát giá cho thuê, đại biểu Lò Thị Việt Hà đề nghị làm rõ nguyên tắc, phương pháp xác định và khung giá nhà ở cho thuê tại Điều 37 đối với nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nguồn vốn tư nhân. Theo đại biểu, cần bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của công nhân, người lao động thu nhập thấp với tỷ suất lợi nhuận của nhà đầu tư, bởi mức giá xác định theo chi phí đầu tư ban đầu có thể vẫn cao hơn khả năng chi trả của người lao động. Do đó, đại biểu đề nghị cân nhắc chỉnh sửa quy định để hài hòa lợi ích giữa các bên.Cùng đề cập đến vấn đề này, ĐBQH Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) đề nghị làm rõ nguyên tắc xác định giá thuê tại Điều 37 đối với nhà ở từ nguồn vốn Quỹ nhà ở và Điều 43 đối với nhà ở từ nguồn vốn tư nhân, bảo đảm cân bằng giữa khả năng chi trả của người dân và lợi nhuận hợp lý của nhà đầu tư. Đại biểu cũng đề nghị có chính sách tín dụng ưu đãi thực chất đối với các dự án nhà ở cho thuê và tăng cường bảo vệ người thuê nhà dài hạn.Xác định đúng đối tượng, đơn giản hóa điều kiện thụ hưởngVề đối tượng được thuê nhà ở, khoản 1 Điều 31 dự thảo Luật quy định: “Đối tượng được thuê nhà ở là công dân Việt Nam có khó khăn về nhà ở hoặc có nhu cầu thuê nhà ở”. Theo đại biểu Lương Minh Tùng, quy định này còn quá rộng, trong khi nguồn lực của Nhà nước có hạn.ĐBQH Lương Minh Tùng (Đắk Lắk) phát biểuDo vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ thứ tự ưu tiên, trước hết dành cho người thực sự khó khăn về nhà ở; nhóm chỉ có nhu cầu thuê nhà ở được xem xét sau, khi quỹ nhà ở còn lại sau khi đã đáp ứng các trường hợp ưu tiên.Đối với nhóm gặp khó khăn về nhà ở, đại biểu đề nghị xây dựng tiêu chí cụ thể để xem xét, đặc biệt quan tâm đến thanh niên mới khởi nghiệp, công nhân, lao động xa quê và các gia đình trẻ có thu nhập thấp. Với những đối tượng này, chỗ ở ổn định với giá phù hợp là điều kiện để họ an tâm làm việc, lập gia đình và gắn bó với địa phương.Liên quan đến điều kiện thụ hưởng chính sách nhà ở xã hội, đại biểu Lò Thị Việt Hà cho rằng các tiêu chí xét duyệt đối tượng, điều kiện về nhà ở và thu nhập hiện còn phức tạp, dễ phát sinh cơ chế xin - cho hoặc trục lợi chính sách.Đại biểu đề nghị rà soát, đơn giản hóa các điều kiện, tiêu chí và thủ tục hành chính; ứng dụng dữ liệu quốc gia về dân cư, VNeID để xác minh điều kiện về nhà ở, thu nhập. Đồng thời, cần công khai, minh bạch quy trình xét duyệt, có cơ chế và chế tài nghiêm khắc nhằm ngăn chặn tình trạng trục lợi chính sách, đầu cơ nhà ở xã hội.

Thảo luận tại Tổ 13 (Thanh Hóa, Gia Lai) sáng 22/10 về các dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị rà soát, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa 3 dự án luật; khắc phục tình trạng pháp luật cho phép giao dịch bất động sản nhưng khi thực hiện lại phát sinh vướng mắc, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp. Thời sự Quốc hộiPhó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên: Khắc phục tình trạng luật cho phép giao dịch bất động sản nhưng vướng mắc khi xác lập quyền sở hữuĐào Cảnh • 22/10/2026 11:12Thảo luận tại Tổ 13 (Thanh Hóa, Gia Lai) sáng 22/10 về các dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị rà soát, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa 3 dự án luật; khắc phục tình trạng pháp luật cho phép giao dịch bất động sản nhưng khi thực hiện lại phát sinh vướng mắc, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.Qua nghiên cứu 3 dự án luật: Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi) và Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ và các cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc tiếp thu, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, khơi thông nguồn lực đất đai và phát triển thị trường bất động sản.Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: An NhiênPhó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, mặc dù có phạm vi điều chỉnh khác nhau, nhưng 3 luật có mối quan hệ hữu cơ, điều chỉnh các khâu liên tiếp trong quá trình hình thành, xác lập và chuyển dịch các quyền đối với đất đai và bất động sản. Trong đó, Luật Đất đai xác lập nền tảng pháp lý về quyền sử dụng đất; Luật Nhà ở quy định việc hình thành, xác lập và bảo vệ quyền sở hữu nhà ở; Luật Kinh doanh bất động sản điều chỉnh việc đưa các quyền và tài sản đó vào giao dịch trên thị trường.Do vậy, vấn đề cần đặc biệt quan tâm là bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa 3 luật, nhất là các quy định liên quan đến quyền sở hữu, quyền sử dụng đất và việc thực hiện các quyền đối với bất động sản.Toàn cảnh thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênPhó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, không thể để tình trạng luật này cho phép sở hữu, luật khác cho phép giao dịch nhưng khi thực hiện lại vướng về quyền sử dụng đất, đăng ký tài sản hoặc cấp Giấy chứng nhận, gây khó khăn trong áp dụng và ảnh hưởng đến an toàn pháp lý của thị trường, quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.Thống nhất thời điểm xác lập quyền sở hữu bất động sảnGóp ý cụ thể vào các dự án luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị thống nhất thời điểm xác lập quyền sở hữu bất động sản, phân biệt rõ với thời điểm có hiệu lực của hợp đồng và thời điểm đăng ký quyền.Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, đây không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật lập pháp, bởi thời điểm xác lập quyền sở hữu là căn cứ quan trọng để xác định quyền định đoạt tài sản, quyền thế chấp, xử lý tài sản bảo đảm, trách nhiệm khi phát sinh rủi ro và bảo vệ quyền lợi của bên thứ ba.Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa Lê Đức Thái và Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn tham dự phiên thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênTuy nhiên, các dự thảo luật hiện chưa phân định rõ giữa chuyển nhượng hợp đồng và chuyển nhượng quyền sở hữu bất động sản.Cụ thể, khoản 1, Điều 37 và Điều 38 dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) cho phép chuyển nhượng hợp đồng mua bán nhà ở, công trình xây dựng có sẵn nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận. Trong khi đó, Điều 14 dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) quy định quyền sở hữu có thể đã được xác lập khi bên mua thanh toán đủ tiền và nhận bàn giao. Điều 28, Điều 62 và Điều 63 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định về điều kiện thực hiện quyền sử dụng đất và đăng ký quyền.Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ, từ các quy định trên có thể phát sinh trường hợp người mua đã xác lập quyền sở hữu nhưng vẫn tiếp tục chuyển nhượng hợp đồng thay vì chuyển nhượng tài sản. Điều này dẫn đến thiếu rõ ràng về bản chất pháp lý của giao dịch, điều kiện chuyển dịch quyền, nghĩa vụ tài chính và cơ chế đăng ký, cấp Giấy chứng nhận.Vì vậy, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ rà soát, phân định rõ phạm vi áp dụng của từng hình thức giao dịch, bảo đảm thống nhất giữa 3 luật, không để tình trạng cùng một giao dịch nhưng các luật hoặc các điều khoản lại dẫn đến cách xác định khác nhau về thời điểm phát sinh quyền sở hữu.Đồng bộ điều kiện chuyển nhượng dự án và cơ chế cấp Giấy chứng nhậnĐối với hoạt động chuyển nhượng dự án bất động sản, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị thống nhất giữa điều kiện chuyển nhượng dự án và cơ chế kế thừa quyền, nghĩa vụ về đất đai.Các ĐBQH tỉnh Gia Lai tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênTheo đó, Khoản 11 Điều 27 dự thảo Luật Đất đai quy định bên nhận chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản được kế thừa quyền và nghĩa vụ về đất đai của bên chuyển nhượng, trong đó có nghĩa vụ tài chính.Trong khi đó, Khoản 4 Điều 30 dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản yêu cầu dự án, phần dự án chuyển nhượng phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Khoản 1 Điều 27 dự thảo Luật Nhà ở dẫn chiếu việc chuyển nhượng dự án sang pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản và đầu tư.Từ các quy định trên, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng, xác định nghĩa vụ nào bắt buộc phải hoàn thành trước khi chuyển nhượng, nghĩa vụ nào được kế thừa và cơ chế bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đó.Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, yêu cầu đặt ra là phải vừa bảo đảm kỷ cương tài chính, không làm thất thu ngân sách nhà nước, vừa tạo điều kiện cho việc chuyển nhượng, tái cơ cấu các dự án bất động sản, nhất là những dự án đang gặp khó khăn nhưng có khả năng tiếp tục triển khai khi được chuyển giao cho nhà đầu tư có năng lực.Các ĐBQH tham dự thảo luận tổ. Ảnh: An NhiênTheo Phó Chủ tịch Quốc hội, không nên để cơ chế kế thừa nghĩa vụ được quy định trong luật nhưng lại thiếu điều kiện để thực hiện trên thực tế.Liên quan đến cơ chế công nhận quyền sở hữu và đăng ký, cấp Giấy chứng nhận đối với bất động sản, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định của 3 dự án luật.Cụ thể, Điều 11 dự thảo Luật Nhà ở quy định việc công nhận quyền sở hữu nhà ở thông qua cấp Giấy chứng nhận. Điều 11 và Điều 12 dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản quy định về quyền được cấp Giấy chứng nhận và điều kiện đối với phần diện tích sàn xây dựng đưa vào kinh doanh. Trong khi đó, Điều 65 dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) quy định nguyên tắc cấp Giấy chứng nhận.Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị rà soát kỹ các quy định này, nhất là đối với công trình có nhiều chủ sở hữu, phần diện tích sàn được sở hữu độc lập và trường hợp chủ sở hữu tài sản không đồng thời là người sử dụng đất. Đặc biệt, cần bảo đảm rằng bất động sản đã được pháp luật cho phép giao dịch thì phải có cơ chế pháp lý rõ ràng để xác lập, đăng ký và bảo vệ quyền của người mua.Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, nếu không giải quyết đồng bộ vấn đề này, việc mở rộng đối tượng bất động sản được đưa vào kinh doanh có thể tiếp tục phát sinh vướng mắc ở khâu công nhận quyền sở hữu, cấp Giấy chứng nhận và xử lý tài sản bảo đảm.Từ những nội dung trên, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định của 3 dự án luật, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và khả thi trong thực tiễn, qua đó tháo gỡ những vướng mắc pháp lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển an toàn, lành mạnh.