Sáu chính sách hướng trực tiếp đến người dân

Tại Kỳ họp thứ Năm, HĐND TP. Hồ Chí Minh khóa XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội HĐND Thành phố Cao Thanh Bình đã trình bày báo cáo kết quả thẩm tra 6 dự thảo nghị quyết kèm theo tờ trình của UBND Thành phố.

Các dự thảo nghị quyết tập trung vào những lĩnh vực có quan hệ trực tiếp với đời sống người dân, gồm giáo dục, y tế, bảo hiểm y tế và chính sách hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh đặc thù. Trong đó, có 4 dự thảo nghị quyết cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị; một nghị quyết về chính sách đặc thù của Thành phố và một nghị quyết quy định mức hỗ trợ thuộc thẩm quyền của HĐND cấp tỉnh.

Qua thẩm tra, Ban Văn hóa - Xã hội thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét, thông qua cả 6 dự thảo nghị quyết. Đồng thời, Ban đề nghị UBND Thành phố tiếp tục rà soát, hoàn thiện các điều kiện tổ chức thực hiện, bảo đảm chính sách sau khi được ban hành có thể sớm đi vào cuộc sống, đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.

Mở đường phát triển giáo dục chất lượng cao

Một trong những nội dung quan trọng được Ban Văn hóa - Xã hội thẩm tra là dự thảo nghị quyết quy định cơ chế quản lý, cơ chế tài chính đối với các cơ sở giáo dục và đào tạo trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh.

Theo báo cáo thẩm tra, sự phát triển nhanh của Thành phố đang đặt ra nhu cầu ngày càng cao về giáo dục chất lượng, khả năng liên kết với các tổ chức trong và ngoài nước, ứng dụng phương thức đào tạo mở, nền tảng dạy và học hiện đại, học liệu trực tuyến cũng như trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để học tập, làm việc an toàn, hiệu quả trong môi trường số. Dự thảo nghị quyết quy định cơ chế quản lý, tài chính đối với cơ sở giáo dục công lập chất lượng cao; cơ sở giáo dục công lập thực hiện mô hình trường tiên tiến, hiện đại và cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập thực hiện liên kết giáo dục.

Ban Văn hóa - Xã hội đánh giá việc ban hành nghị quyết là cần thiết nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho quản lý, sử dụng nguồn lực tài chính, tạo điều kiện triển khai các mô hình giáo dục tiên tiến, hiện đại và tăng cường hợp tác giáo dục trên địa bàn Thành phố.

Tuy nhiên, qua thẩm tra, Ban nhận thấy dự thảo hiện chưa quy định đối với cơ sở giáo dục có nhiều cấp học; chưa bao quát nội dung sử dụng tài sản công và huy động nguồn lực xã hội hóa theo phạm vi thẩm quyền được giao tại điểm a khoản 1 Điều 27 Luật Phát triển đô thị.

Ban Văn hóa - Xã hội đề nghị UBND Thành phố khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện và trình HĐND Thành phố tại các kỳ họp tiếp theo, tránh để chính sách được ban hành nhưng chưa bao quát đầy đủ những vấn đề thực tiễn đang đặt ra.

Để tăng tính chủ động cho các cơ sở giáo dục, Ban cũng đề nghị UBND Thành phố trình HĐND Thành phố quy định mức học phí trên cơ sở định mức kinh tế - kỹ thuật đối với chương trình giáo dục tăng cường và chương trình giáo dục theo nhu cầu của người học. Bên cạnh đó, Thành phố cần sớm ban hành khung tiêu chí đối với cơ sở giáo dục chất lượng cao, trường tiên tiến, hiện đại; quy định cụ thể điều kiện liên kết giáo dục với cơ sở nước ngoài; tiêu chí bảo đảm chất lượng giáo dục, dịch vụ giáo dục và việc bổ sung chương trình giáo dục phù hợp với yêu cầu phát triển của Thành phố.

Việc mở rộng chương trình phải bảo đảm mục tiêu giáo dục, phẩm chất và năng lực học sinh cần đạt, đồng thời không làm thiếu hụt những nội dung bắt buộc của chương trình giáo dục quốc gia.

Đưa bác sĩ về gần dân hơn

Đối với lĩnh vực y tế, Ban Văn hóa - Xã hội thẩm tra dự thảo nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ người thực hiện chế độ luân phiên có thời hạn đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập cấp cơ bản và trạm y tế xã, phường, đặc khu.

TP. Hồ Chí Minh đang triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ lớn: nâng tỷ lệ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại trạm y tế; tổ chức khám sức khỏe toàn dân; quản lý sức khỏe người dân bằng hồ sơ điện tử và thực hiện mục tiêu hằng năm luân phiên ít nhất 1.000 bác sĩ về trạm y tế cấp xã. Trong bối cảnh đó, tăng cường bác sĩ và nhân lực chuyên môn từ các cơ sở khám, chữa bệnh cấp chuyên sâu, cấp cơ bản về hỗ trợ tuyến y tế cơ sở là yêu cầu cấp thiết.

Ban Văn hóa - Xã hội nhận định, chính sách sẽ tạo cơ sở pháp lý để huy động hiệu quả nguồn nhân lực y tế chất lượng cao về tuyến dưới; góp phần nâng cao năng lực chuyên môn của trạm y tế, giảm chuyển tuyến và giúp người dân được tiếp cận dịch vụ khám, chữa bệnh có chất lượng ngay tại nơi cư trú.

Giá trị của chính sách không chỉ nằm ở khoản hỗ trợ đối với người tham gia luân phiên, mà còn ở khả năng từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng y tế giữa các khu vực, củng cố niềm tin của người dân đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Quang cảnh kỳ họp thứ Năm

Hỗ trợ người bệnh thận duy trì điều trị lâu dài

Dự thảo nghị quyết quy định mức hỗ trợ chi phí khám, chữa bệnh đối với người mắc bệnh thận mạn tính giai đoạn 5 là một trong những chính sách mang đậm tính nhân văn được trình tại kỳ họp.

Bệnh thận mạn tính giai đoạn 5 đòi hỏi người bệnh phải điều trị thay thế thận thường xuyên và kéo dài suốt đời. Người chạy thận nhân tạo thông thường phải thực hiện khoảng 3 lần mỗi tuần, trong khi người lọc màng bụng chu kỳ phải điều trị hằng ngày.

Theo số liệu rà soát, Thành phố hiện có 63 cơ sở điều trị, đang quản lý 9.882 người bệnh. Nhóm dự kiến được ưu tiên thụ hưởng chính sách khoảng 692 người, gồm trẻ em từ 6 tuổi đến dưới 16 tuổi, người thuộc hộ mới thoát nghèo và người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn.

Ban Văn hóa - Xã hội thống nhất với chính sách hỗ trợ 100% phần chi phí cùng chi trả bảo hiểm y tế cho nhóm đối tượng này. Đây là khoản chi không lớn nếu đặt trong tổng thể nguồn lực của Thành phố, nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với từng người bệnh và gia đình.

Chính sách giúp người bệnh duy trì điều trị liên tục, nâng cao chất lượng cuộc sống, hạn chế tình trạng phải gián đoạn điều trị vì khó khăn tài chính, đồng thời phòng ngừa nguy cơ tái nghèo do bệnh tật.

Tri ân người hiến máu bằng chính sách thiết thực

Đối với dự thảo nghị quyết hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho người hiến máu tình nguyện, báo cáo thẩm tra chỉ ra rằng vẫn còn một bộ phận người tham gia hiến máu trong độ tuổi lao động chưa thuộc diện được hỗ trợ bảo hiểm y tế.

Phần lớn trong số này là lao động tự do, người buôn bán nhỏ, người làm nghề không có quan hệ lao động ổn định hoặc người nội trợ. Họ có thể tham gia hiến máu nhiều lần nhưng khả năng tiếp cận chính sách bảo hiểm y tế còn hạn chế.

Ban Văn hóa - Xã hội đánh giá, hỗ trợ bảo hiểm y tế cho người hiến máu nhiều lần vừa thể hiện sự ghi nhận, tri ân đối với những người đã tự nguyện chia sẻ nguồn máu quý giá vì cộng đồng, vừa góp phần khuyến khích người dân duy trì hiến máu nhắc lại. Qua đó, Thành phố có điều kiện từng bước hình thành lực lượng người hiến máu thường xuyên, ổn định và bền vững, bảo đảm nguồn máu phục vụ cấp cứu, điều trị.

Chính sách vì vậy không chỉ chăm lo cho người hiến máu mà còn có tác động trực tiếp đến chất lượng và tính chủ động của công tác hiến máu tình nguyện trên địa bàn Thành phố.

Giảm gánh nặng cho gia đình học sinh khuyết tật

Ban Văn hóa - Xã hội cũng thống nhất với dự thảo nghị quyết hỗ trợ tiền ăn cho học sinh nội trú tại các trường giáo dục chuyên biệt công lập từ năm học 2026 - 2027.

Trong những năm qua, Thành phố đã thực hiện nhiều chính sách hỗ trợ học sinh khuyết tật như miễn, giảm học phí; hỗ trợ chi phí học tập; phát triển giáo dục hòa nhập; tăng cường đội ngũ giáo viên hỗ trợ và đầu tư cơ sở vật chất cho các trường chuyên biệt. Tuy nhiên, các chính sách hiện hành chủ yếu tập trung giảm chi phí học tập, trong khi chi phí ăn uống, chăm sóc và sinh hoạt tại trường vẫn là gánh nặng đối với nhiều gia đình.

Học sinh khuyết tật, đặc biệt là học sinh nội trú, thường có nhu cầu chăm sóc đặc thù, cần chế độ dinh dưỡng phù hợp, theo dõi sức khỏe thường xuyên, hỗ trợ sinh hoạt cá nhân và phục hồi chức năng. Trong khi đó, nhiều gia đình phải dành phần lớn nguồn lực cho việc điều trị, can thiệp và chăm sóc lâu dài.

Theo Ban Văn hóa - Xã hội, chính sách hỗ trợ tiền ăn sẽ góp phần giảm bớt khó khăn kinh tế cho gia đình, bảo đảm điều kiện dinh dưỡng và sức khỏe để các em duy trì việc học tập, phát triển thể chất, tinh thần, kỹ năng cá nhân và khả năng hòa nhập xã hội.

Quan trọng hơn, chính sách thể hiện trách nhiệm của Thành phố trong bảo đảm quyền học tập của người khuyết tật và xây dựng một nền giáo dục nhân văn, công bằng, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Chăm lo học sinh dân tộc nội trú

Dự thảo nghị quyết thứ sáu quy định chính sách hỗ trợ tiền ăn cho học sinh Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Bà Rịa - Vũng Tàu từ năm học 2026 - 2027.

Đây là trường phổ thông dân tộc nội trú duy nhất của TP. Hồ Chí Minh hiện nay, được thành lập từ năm 1993, thực hiện nhiệm vụ giáo dục, quản lý và nuôi dưỡng học sinh người dân tộc thiểu số, học sinh đến từ khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Theo quy định hiện hành, học sinh dân tộc nội trú được hỗ trợ gạo cùng một số chế độ về học bổng, khen thưởng, đồ dùng cá nhân, học phẩm và tiền tàu xe. Tuy nhiên, chưa có chính sách hỗ trợ tiền ăn hoặc kinh phí tổ chức bữa ăn trong thời gian học sinh học tập, sinh hoạt tại trường. Trong khi đó, gạo chỉ đáp ứng một phần nhu cầu lương thực, chưa bao gồm chi phí thực phẩm, chế biến và duy trì các bữa ăn hằng ngày.

Ban Văn hóa - Xã hội nhận định việc ban hành chính sách hỗ trợ tiền ăn là cần thiết, có cơ sở thực tiễn và phù hợp với chủ trương bảo đảm an sinh xã hội, phát triển giáo dục toàn diện và thực hiện chính sách dân tộc.

Chính sách sẽ góp phần bảo đảm điều kiện nuôi dưỡng, giúp học sinh ổn định cuộc sống, yên tâm học tập, rèn luyện; qua đó nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực và tạo nguồn cán bộ cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chính sách chỉ có ý nghĩa khi đến đúng người cần hỗ trợ

Sáu dự thảo nghị quyết được Ban Văn hóa - Xã hội thẩm tra tuy điều chỉnh những nhóm đối tượng khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu xuyên suốt: nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ giáo dục, y tế thiết yếu và chia sẻ khó khăn với những người cần được Thành phố hỗ trợ.

Từ việc tạo cơ chế cho giáo dục chất lượng cao, đưa bác sĩ về tuyến cơ sở đến hỗ trợ người bệnh thận, người hiến máu tình nguyện, học sinh khuyết tật và học sinh dân tộc nội trú, các chính sách đều gắn với những nhu cầu cụ thể trong đời sống.

Kết quả thẩm tra cũng cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là ban hành chính sách, mà phải dự báo đầy đủ đối tượng thụ hưởng, xác định rõ nguồn lực, điều kiện thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan.

Khi được tổ chức thực hiện đồng bộ, công khai và đúng đối tượng, các nghị quyết sẽ góp phần đưa nguồn lực của Thành phố đến gần hơn với người dân, củng cố mạng lưới an sinh và làm rõ hơn giá trị nhân văn trong từng quyết sách của HĐND TP. Hồ Chí Minh./.

Nguyễn Tuân - Châu Vũ