Không chỉ miễn phí vé từ ngày 1.7, TP.HCM đồng loạt nâng cấp phương tiện, nhà chờ, chất lượng phục vụ và vé điện tử. Những thay đổi này được kỳ vọng tạo cú hích giúp xe buýt thu hút hành khách lâu dài.
Người dân hào hứng trở lại với xe buýt
Suốt cả ngày 1.7 vừa qua, mạng xã hội ngập tràn hình ảnh người dân chia sẻ trải nghiệm đi xe buýt miễn phí. Nhiều đoạn clip trên các chuyến xe buýt điện sạch sẽ, mát mẻ được lan tỏa nhanh chóng. Trong một clip, khi nhân viên thông báo "từ hôm nay xe buýt miễn phí vé", một hành khách lớn tuổi ngạc nhiên hỏi: "Ủa, ngày gì vậy?". Câu trả lời: "Không ngày gì cả, thành phố miễn phí vé cho bà con từ hôm nay" khiến cả xe vỡ òa thích thú. Ghi nhận tại bến xe buýt Sài Gòn, trạm trung chuyển Hàm Nghi, Bến Thành và nhiều nhà chờ dọc các tuyến trung tâm chiều 1.7, lượng khách đông hơn thường lệ. Không ít người tranh thủ chụp lại bảng thông báo "Miễn phí xe buýt", ghi lại khoảnh khắc TP.HCM áp dụng chính sách chưa từng có đối với toàn bộ hệ thống xe buýt trên địa bàn.
Tại bến xe buýt Sài Gòn, trạm trung chuyển Hàm Nghi, Bến Thành và nhiều nhà chờ dọc các tuyến trung tâm chiều 1.7, lượng khách đông hơn thường lệ
Ảnh: Lê Nam
Chị Mai Anh (32 tuổi, nhân viên văn phòng, ngụ P.Bình Thạnh) cho biết chị vẫn duy trì thói quen đi xe buýt từ nhà đến khu vực Bến Thành rồi đi bộ đến công ty. Tiền vé mỗi ngày không quá lớn nhưng cộng cả tháng vẫn là một khoản đáng kể. "Điều làm tôi vui không chỉ là miễn phí. Nếu xe vẫn cũ, nóng, chạy giật cục như nhiều năm trước thì miễn phí cũng khó hài lòng. Bây giờ khác rồi, xe điện chạy rất êm, máy lạnh mát, sạch sẽ, lên xuống thuận tiện hơn rất nhiều", chị Mai Anh nói.
Ngày đầu xe buýt miễn phí, chị Nguyễn Phương Thy (ngụ P.Long Trường) quyết định để xe máy ở nhà để đi làm bằng phương tiện công cộng. Từ nơi ở đến chỗ làm tại khu vực Nhà Bè, chị đi 2 tuyến D4 và 72. Xe buýt sạch sẽ, máy lạnh mát, tiếp viên nhiệt tình khiến chị Phương Thy có cái nhìn hoàn toàn khác về xe buýt. Bên cạnh đó, với nhiều người lao động thu nhập thấp, chính sách miễn phí vé mang lại hỗ trợ thiết thực hơn. Bà Phan Thị Loan (59 tuổi, bán vé số), cho biết mỗi ngày bà phải di chuyển qua nhiều tuyến đường để mưu sinh. "Từ xa tôi đã nghe loa thông báo xe buýt miễn phí mà thấy vui lắm. Có xe buýt miễn phí, tôi đi lại an toàn hơn, tiết kiệm hơn một chút", bà Loan chia sẻ.
Chỉ vài năm trước, xe buýt TP.HCM vẫn gắn với hình ảnh những chiếc xe bạc màu, động cơ gầm rú, xả khói bụi, nhà chờ xuống cấp và những cú thắng gấp khiến nhiều hành khách e ngại. Không ít người từng xem xe buýt là lựa chọn cuối cùng khi không còn phương tiện nào khác. Đến nay, diện mạo ấy đang thay đổi rõ rệt. Hàng trăm xe buýt điện và xe sử dụng khí CNG được đưa vào khai thác. Nhiều nhà chờ được chỉnh trang với mái che, ghế ngồi và bảng thông tin mới. Vé điện tử, thanh toán không tiền mặt cùng các ứng dụng như BusMap, MultiGo giúp hành khách tra cứu lộ trình, thời gian xe đến và kết nối với metro số 1, buýt sông, xe đạp công cộng thuận tiện hơn.
Cùng với chính sách miễn phí vé, thành phố đã đầu tư đồng bộ vào chất lượng dịch vụ
Ảnh: Lê Nam
Theo Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP.HCM, lượng khách đi xe buýt liên tục tăng trong những tháng gần đây. Tháng 4.2026, sản lượng hành khách tăng khoảng 7% so với cùng kỳ năm trước; tháng 5 tăng 11% và 25 ngày đầu tháng 6 tiếp tục tăng khoảng 13%. Điều đó cho thấy người dân đã dần quay lại với xe buýt không chỉ vì giá vé mà còn vì chất lượng dịch vụ được cải thiện.
Ngày đầu trải nghiệm xe buýt miễn phí: Một chi tiết mới khiến hành khách thấy đi xe buýt tiện hơn hẳn
Từ kinh tế trải nghiệm sang kinh tế giá trị gia tăng
TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch TP.HCM, phân tích: Một siêu đô thị hiện đại không chỉ được đánh giá bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn bằng khả năng tạo ra chất lượng sống tốt hơn cho người dân. Trong đó, đi lại là một nhu cầu rất căn bản. Khi nhu cầu này được đáp ứng thuận tiện, chi phí thấp, người dân sẽ cảm nhận rõ sự quan tâm của chính quyền, từ đó gia tăng niềm tin và sẵn sàng đồng hành với các chính sách phát triển của thành phố. Đây cũng là chính sách mang ý nghĩa an sinh xã hội rất rõ nét. Khi chính quyền chia sẻ trách nhiệm với người dân, người dân cũng sẽ có trách nhiệm hơn trong việc sử dụng và bảo vệ các dịch vụ công.
Với một đô thị lớn như TP.HCM, việc khuyến khích người dân chuyển sang phương tiện công cộng sẽ góp phần giảm ùn tắc, giảm phát thải và giảm áp lực lên môi trường đô thị. Lợi ích của chính sách không chỉ nằm ở việc tiết kiệm chi phí đi lại mà còn tạo ra giá trị lâu dài về môi trường, chất lượng sống và phát triển bền vững. Đặc biệt, chính sách này hỗ trợ thiết thực cho các nhóm yếu thế. Với những gia đình thu nhập thấp, khoản tiết kiệm từ chi phí đi lại hằng tháng có thể giúp họ trang trải thêm cho thực phẩm, giáo dục, sinh hoạt. Khi việc di chuyển thuận lợi hơn, cơ hội tiếp cận việc làm của họ cũng được mở rộng.
Nhà chờ được chỉnh trang với mái che, ghế ngồi và bảng thông tin mới
Ảnh: Lê Nam
Cùng quan điểm, Th.S Hà Quách, giảng viên ngành Quản trị du lịch và khách sạn, Trường ĐH RMIT VN, phân tích: Tại nhiều đô thị lớn như Singapore, Seoul hay Hồng Kông, giao thông công cộng đã trở thành một phần tự nhiên của trải nghiệm đô thị. Trong khi đó, tại TP.HCM, xe buýt lâu nay vẫn chưa trở thành lựa chọn mặc định của số đông. Một điểm đáng chú ý là người dân thường đánh giá metro và xe buýt theo những tiêu chí khác nhau: metro gắn với hình ảnh hiện đại, đúng giờ, đáng tin cậy; còn xe buýt thường bị xem là phương tiện phụ trợ. Vì vậy, chính sách miễn phí lần này có thể góp phần tái định vị xe buýt như một lựa chọn văn minh hơn trong nhận thức xã hội.
Cùng với chính sách miễn phí vé, thành phố đã đầu tư đồng bộ vào chất lượng dịch vụ như phương tiện hiện đại hơn, sạch sẽ hơn, nhiều tuyến chuyển sang xe điện hoặc năng lượng sạch; tiêu chuẩn an toàn, thái độ phục vụ và văn hóa ứng xử được nâng lên rõ rệt. "Chính sách miễn phí hôm nay không phải quyết định ngắn hạn mà là kết quả của một quá trình chuẩn bị chiến lược kéo dài nhiều năm. Đến nay, những định hướng đó dần được hiện thực hóa", TS Dương Đức Minh nhìn nhận.
Theo các chuyên gia, trước đây người dân thường lựa chọn phương tiện cá nhân vì sự tiện lợi, trải nghiệm và giá trị sở hữu. Tuy nhiên, xu hướng phát triển đô thị hiện nay đang chuyển từ "kinh tế trải nghiệm" sang "kinh tế giá trị gia tăng" và xa hơn là "kinh tế tối ưu". Xe buýt miễn phí là một ví dụ của việc tạo ra giá trị gia tăng cho cộng đồng. Người dân không chỉ được giảm chi phí mà còn hưởng lợi từ môi trường sống tốt hơn, giao thông thuận tiện hơn và chất lượng dịch vụ công cao hơn. Khi các phương tiện này được kết nối hiệu quả, người dân sẽ lựa chọn phương án tối ưu về thời gian, chi phí và trải nghiệm. Đó chính là hướng phát triển bền vững của giao thông đô thị hiện đại.
Lê Nam (Thanh niên)
