Từ những việc nhỏ ở khu dân cư

Sáng cuối tuần, ông Nguyễn Văn Tuấn, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng khu phố 4, phường Phú Thạnh, có mặt sớm tại hội trường liên khu phố 4, 5, 6 trên đường Nguyễn Sơn. Ông mở cửa hội trường, kiểm tra hệ thống điện, âm thanh, micro và các thiết bị phục vụ buổi sinh hoạt hè dành cho thiếu nhi trên địa bàn.

Ban điều hành khu phố 6, phường An Phú Đông (TPHCM) cùng mạnh thường quân chuẩn bị những suất cơm nghĩa tình gửi tặng người dân khó khăn. Ảnh: ĐÔNG SƠN

Nhờ kinh nghiệm và am hiểu kỹ thuật, những phần việc liên quan điện, âm thanh, thiết bị phục vụ hoạt động cộng đồng thường được ông Tuấn chủ động đảm nhận. Khi các em nhỏ tập trung đông đủ, ông tranh thủ nhắc thêm về an toàn, nề nếp sinh hoạt. Ở khu phố, ông Tuấn còn là Tổ trưởng Tổ hòa giải, tham gia giải quyết các mâu thuẫn, vướng mắc phát sinh trong khu dân cư. Những công việc này đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của người cán bộ khu phố đã nhiều năm bám dân, sát địa bàn.

Những công việc ông Tuấn đảm nhận cũng là hình ảnh quen thuộc của đội ngũ cán bộ khu phố ở nhiều nơi trên địa bàn TPHCM hiện nay. Ông Nguyễn Hồng Phong, Bí thư Chi bộ khu phố 6 Phước Nguyên, phường Bà Rịa, thuộc khá rõ hoàn cảnh của nhiều hộ dân trên địa bàn. Hộ nào có người cao tuổi neo đơn, gia đình nào vừa phát sinh khó khăn, tuyến hẻm nào người dân kiến nghị sửa chữa, khu vực nào cần kiểm tra chiếu sáng đều được ông ghi nhớ và theo dõi. “Làm ở khu phố thì phải sát dân, hiểu dân như người nhà. Có chuyện gì người dân cũng tìm tới khu phố đầu tiên”, ông Phong nói.

Khu phố 6 Phước Nguyên hiện có 342 hộ dân với 1.222 nhân khẩu. Theo quy định hiện hành, khu phố chưa đáp ứng yêu cầu về quy mô số hộ dân nên thuộc diện sắp xếp, tổ chức lại. Theo ông Phong, khi địa bàn rộng, dân số đông hơn, vai trò của khu phố càng quan trọng. Nhiều vấn đề ở cơ sở thường được phát hiện từ rất sớm qua những cuộc gọi, lời nhắn hay phản ánh tại các buổi họp dân. Vì vậy, khu phố vẫn là nơi gần dân nhất, nắm bắt nhanh nhất những vấn đề phát sinh trong cộng đồng.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Tuấn cho rằng, sắp xếp khu phố, ấp là bước đi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, cùng với việc tổ chức lại cho phù hợp quy mô dân cư và đặc điểm địa bàn, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, giải quyết công việc cho người dân nhanh hơn, chính xác hơn. Đồng thời, cần quan tâm trẻ hóa đội ngũ cán bộ khu phố để đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân ngày càng cao.

Từ thực tế ở cơ sở có thể thấy, việc sắp xếp khu phố, ấp không đơn thuần là tổ chức lại địa bàn dân cư. Điều quan trọng là duy trì khả năng nắm tình hình của người dân, bám sát địa bàn và giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh. Khi địa bàn quản lý rộng hơn, khu phố, ấp càng trở thành đầu mối quan trọng nhằm giúp chính quyền gần dân, hiểu dân và phục vụ người dân hiệu quả hơn.

Giảm đầu mối, nâng trách nhiệm phục vụ

TPHCM hiện có 5.947 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư với hơn 5,3 triệu hộ gia đình. Qua rà soát, có 2.723 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chưa đáp ứng tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình theo quy định mới, chiếm 45,79%. Sau sắp xếp, toàn thành phố dự kiến còn 3.944 khu phố, ấp, thôn, khu dân cư, giảm 2.003 đầu mối, tương đương 33,68%.

Người dân nêu ý kiến tại Hội nghị triển khai Đề án và kế hoạch sắp xếp các khu phố trên địa bàn phường Phú Lợi. ẢNH: TÂM TRANG

Cùng với đó, thành phố kết thúc hoạt động của 10.795 tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư dưới khu phố, ấp, khu dân cư. Đây là thay đổi lớn ở tầng cơ sở, tác động trực tiếp đến cách tổ chức công việc hàng ngày tại cộng đồng dân cư. Vì vậy, việc giảm đầu mối phải đi liền với yêu cầu bố trí lại đội ngũ, xác lập rõ đầu mối tiếp nhận phản ánh, duy trì các hoạt động tự quản, an sinh, an ninh trật tự, môi trường và sinh hoạt cộng đồng.

Ông Phạm Minh Thiện, Chủ tịch UBND phường Chánh Hiệp, cho biết, việc sắp xếp, sáp nhập khu phố là chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Để quá trình triển khai không làm gián đoạn hoạt động của người dân, địa phương tập trung thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, nhất là tuyên truyền tạo sự đồng thuận; bảo đảm tính liên tục trong quản lý nhà nước và phục vụ người dân; kiện toàn tổ chức bộ máy, lựa chọn đội ngũ cán bộ khu phố có năng lực, trách nhiệm và uy tín.

Việc sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư và bố trí, sử dụng người hoạt động không chuyên trách là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách trong năm 2026 của TPHCM. Hiện thành phố có khoảng 46% khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chưa đáp ứng tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình. Các thiết chế văn hóa, trụ sở sinh hoạt của các khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chưa bố trí đầy đủ, chưa đảm bảo cho việc tổ chức, dẫn đến các hoạt động cộng đồng bị phân tán, khó huy động nguồn lực và không đủ điều kiện để đầu tư hạ tầng thiết chế văn hóa đồng bộ.

Bí thư Đảng ủy phường Tân Sơn Hòa Trương Lê Mỹ Ngọc chia sẻ, trong sắp xếp, điều quan trọng nhất là quyền lợi của người dân phải được bảo đảm. Sau sắp xếp, người dân được tiếp cận thông tin thuận lợi hơn, được quan tâm, chăm lo tốt hơn và tham gia nhiều hơn vào việc xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, nghĩa tình. Hiện nay, phường Tân Sơn Hòa tập trung rà soát, cập nhật và hoàn thiện dữ liệu dân cư; nắm chắc tình hình địa bàn, nhân khẩu; rà soát tài sản công, đất công, thiết chế văn hóa, địa điểm sinh hoạt cộng đồng và các điều kiện bảo đảm cho hoạt động của khu phố sau sắp xếp. Mục tiêu là bảo đảm quá trình chuyển tiếp thông suốt, khu phố mới có thể vận hành ổn định, hiệu quả ngay từ những ngày đầu.

UBND TPHCM đặt ra yêu cầu: việc sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư phải phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm địa bàn và yêu cầu quản lý trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo quy định, khu phố có quy mô từ 700 hộ gia đình trở lên; ấp, thôn, khu dân cư có quy mô từ 500 hộ gia đình trở lên. Riêng địa bàn đặc thù như xã Thạnh An, đặc khu Côn Đảo hoặc nơi dân cư phân tán, giao thông khó khăn thì được áp dụng tiêu chí thấp hơn.

Cuộc sắp xếp này đặt ra yêu cầu mới đối với chính quyền cơ sở. Khi cấp xã không còn là cấp trung gian nhỏ như trước, khi khối lượng hồ sơ, phản ánh, kiến nghị và nhiệm vụ quản lý tăng lên, khu phố, ấp phải được tổ chức đủ mạnh để góp phần giảm tải cho cấp xã và giữ mối liên hệ thường xuyên với người dân. Cơ sở mạnh không chỉ ở số người, mà ở cách phân công, cách nắm địa bàn, cách sử dụng dữ liệu và trách nhiệm đến cùng với từng việc dân sinh.

NHÓM PV

Cuộc sắp xếp để chính quyền "sâu rễ, bền gốc" - Bài 1: Giữ mạch nối với người dân