Những con số biết nói và áp lực từ thực tiễn

Báo cáo tại cuộc họp, đồng chí Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết, theo kế hoạch thực hiện Đề án, Thành phố dự kiến triển khai 40 dự án vốn ngân sách và 04 dự án vốn xã hội hóa với tổng số lượng di dời 23.429 căn nhà. Đáng chú ý, "áp lực" lớn nhất đang dồn về địa bàn các phường Chánh Hưng, Bình Đông, Phú Định thuộc Quận 8 (cũ) với hơn 15.200 căn nhà cần di dời, chiếm tới 65,14% khối lượng toàn Thành phố.

Toàn cảnh cuộc họp

Ông Trần Quang Lâm, Giám đốc Sở Xây dựng phát biểu tại cuộc họp

Thực tiễn cho thấy, việc tồn tại hàng chục nghìn căn nhà tạm bợ lấn chiếm hành lang sông ngòi trong thời gian dài không chỉ gây áp lực lên hạ tầng, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng mà còn tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn dân sinh trước biến đổi khí hậu. Đặc biệt tại xã Nhà Bè, tập trung số lượng hơn 2.500 căn nhà, khu đất trên và ven kênh rạch cần di dời với chiều dài 33,684 km trải đều khắp địa bàn xã. Những căn nhà này tập trung chủ yếu dọc các tuyến sông, kênh rạch như Kênh Cây Khô, Rạch Ông Lớn, Rạch Xóm Đình, Rạch Bần Bọng, Rạch Cá Tra, Rạch Tư Chấp, Rạch Đình…phổ biến tình trạng nhà chân cọc gỗ lỏng lẻo đang đứng trước nguy cơ sạt lở cấp bách khi mùa mưa bão 2026 đang đến gần.

Ông Võ Phan Lê Nguyễn - chủ tịch UBND xã Nhà Bè phát biểu tại cuộc họp

Đây không còn là nhiệm vụ chỉnh trang đô thị đơn thuần, mà là một chương trình lớn, liên quan trực tiếp đến sinh mệnh và đời sống của hàng chục nghìn hộ dân, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Tháo gỡ "điểm nghẽn" bằng cơ chế phân cấp và giao quyền

Tại cuộc họp, các đại biểu đã thẳng thắn nhìn nhận những rào cản kinh niên: vướng mắc pháp lý đất đai và áp lực nguồn lực tài chính khổng lồ. Để hiện thực hóa mục tiêu, Chủ tịch HĐND Võ Văn Minh nhấn mạnh yêu cầu vận dụng Nghị quyết 260/2025/QH15 để thực hiện bước đột phá trong quản lý: Giao quyền mạnh mẽ cho lãnh đạo xã, phường trong đầu tư công.

Bí thư Đảng ủy các xã, phường phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo Chủ tịch UBND cùng cấp thực hiện lập dự án, chịu trách nhiệm về tiến độ và chất lượng thực hiện tại địa phương. Việc ủy quyền cho lãnh đạo cấp cơ sở, đặc biệt là tại các "điểm nóng" như xã Nhà Bè hay các phường thuộc Quận 8, được xem là "chìa khóa" để rút ngắn quy trình thủ tục. Khi lãnh đạo xã, phường được chủ động trong công tác khảo sát, lập dự toán hỗ trợ và trực tiếp điều hành các dự án hạ tầng kỹ thuật phục vụ tái định cư tại chỗ, tiến độ sẽ được đẩy nhanh đáng kể. Điều này giúp địa phương phản ứng tức thời với các tình huống sạt lở nguy hiểm, đồng thời đảm bảo tính sát thực trong việc hiệp thương bồi thường.

Nguồn vốn BT thế hệ mới và rà soát quỹ đất công tại chỗ

Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư công cần được phân bổ hài hòa, Thành phố xác định tận dụng nguồn vốn BT (Xây dựng - Chuyển giao) theo mô hình thế hệ mới là giải pháp chiến lược để "vượt rào" về thời gian. Đồng chí Võ Văn Minh yêu cầu bằng mọi cách phải huy động nguồn lực xã hội hóa để kiến tạo quỹ nhà tái định cư trong thời gian sớm nhất, không để dân phải chờ dự án quá lâu.

Song song với việc kêu gọi đầu tư, Chủ tịch HĐND Thành phố giao nhiệm vụ cho lãnh đạo các địa phương phải khẩn trương rà soát triệt để quỹ đất công và các quy hoạch xây dựng hiện hữu để ưu tiên quỹ đất này cho Nhà ở xã hội (NOXH). Đây là hướng đi mang tính thực tiễn cao: Sử dụng đất công tại địa phương để xây nhà cho dân tại địa phương. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí giải phóng mặt bằng mà còn đảm bảo người dân được tái định cư tại chỗ, không làm xáo trộn sinh kế và các mối quan hệ xã hội lâu đời của cộng đồng cư dân ven kênh.

Nhà ở xã hội: Trung tâm của sự đồng thuận và an cư

Dành sự quan tâm đặc biệt đến đời sống Nhân dân, các đại biểu đều nhất trí đề xuất giao Sở Xây dựng, Sở Tài Nguyên môi trường, cùng các sở, ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ với các phường: Chánh Hưng, Bình Đông, Phú Định (thuộc Quận 8 cũ) và xã Nhà Bè để rà soát tổng thể nhu cầu tái định cư. Nhà ở xã hội phải được xác định là trung tâm của đề án, gắn liền với chủ trương chỉnh trang đô thị tổng thể. Việc di dời phải gắn với mục tiêu người dân có nơi ở mới "bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ". Quỹ nhà NOXH phải được quy hoạch đồng bộ về hạ tầng giao thông, điện nước, trường học và y tế. Đối với những trường hợp khó khăn về pháp lý đất đai, vốn là đặc thù của nhà ven kênh, Thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ đặc thù để đảm bảo mọi hộ dân đều có quyền tiếp cận suất tái định cư tối thiểu, ổn định cuộc sống lâu dài.

Quyết tâm chính trị: Hành động vì lời hứa với nhân dân

Kết luận buổi làm việc, Chủ tịch HĐND Thành phố Võ Văn Minh khẳng định: Chương trình di dời nhà ven kênh rạch là thước đo hiệu quả của cả hệ thống chính trị trong nhiệm kỳ này. Đồng chí yêu cầu các đơn vị thực hiện nghiêm phương châm: “Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ nguồn lực”.

Đồng chí Võ Văn Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hồ Chí Minh phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp

Toàn cảnh cuộc họp

Cuộc họp ngày 28-4 đã thể hiện quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh, chuyển từ “nhận diện vấn đề” sang “hành động cụ thể”. Với những cơ chế đột phá về phân cấp, phân quyền và vận động tối đa nguồn vốn xã hội hóa, kỳ vọng Đề án khi triển khai sẽ góp phần xóa bỏ những “vùng trũng” về đời sống, mở ra không gian đô thị văn minh, hiện đại. Đây không chỉ là công cuộc chỉnh trang đô thị, mà còn là hành trình bồi đắp giá trị nghĩa tình, xây dựng một Thành phố Hồ Chí Minh phát triển bền vững, vì chất lượng sống của nhân dân./.

LAN PHƯƠNG - THÁI LONG