Chủ trì hội thảo có các đồng chí: Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TPHCM; Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TPHCM. Ảnh: VIỆT DŨNG

Mở rộng không gian đô thị

Để TPHCM phát triển xứng tầm sau sáp nhập, việc thay đổi tư duy quản lý và vận hành bộ máy kinh tế là điều kiện tiên quyết.

Góp ý về định hướng phát triển siêu đô thị, ông Nguyễn Thế Duy, Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex, kiến nghị dự thảo luật cần thiết lập cơ chế đặc thù để phát triển nguồn lực kinh tế nhà nước, cũng như các doanh nghiệp nhà nước chiến lược.

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trao đổi cùng các đại biểu dự hội thảo. Ảnh: VIỆT DŨNG

Theo đó, HĐND TPHCM cần được trao quyền quyết định danh mục doanh nghiệp nhà nước nắm giữ vốn, quyết định đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp phù hợp với chiến lược phát triển của thành phố, không bị giới hạn bởi ngành nghề, lĩnh vực hay địa bàn.

Bên cạnh mô hình doanh nghiệp, định hướng phát triển đô thị dựa vào giao thông công cộng (TOD) cũng cần một tầm nhìn rộng mở hơn.

Ông Nguyễn Thế Duy đề xuất cần mở rộng TOD gắn với logistics, đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia và tái thiết đô thị hiện đại. Dự thảo luật cần ghi nhận TOD không chỉ bó hẹp trong việc phát triển đô thị quanh ga metro. Đối với TPHCM, TOD phải là một công cụ tổ chức lại không gian phát triển, tái thiết đô thị và tạo nguồn lực tài chính cho hạ tầng.

Phó Chủ tịch HĐQT, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex Nguyễn Thế Duy. Ảnh: VIỆT DŨNG Đại diện Becamex cũng đề xuất dự thảo luật cần có một chương riêng về khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo về khoa học công nghệ, giáo dục quốc tế tại TPHCM.

Khu vực này phải được vận hành như một "phòng thí nghiệm thể chế quốc gia" và được áp dụng cơ chế đặc biệt thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp của UBND Thành phố, có ban quản lý chuyên trách đủ chuyên môn cao để rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt dự án công nghệ cao. Khu này có thể song hành với Khu Thương mại tự do Cái Mép Hạ.

ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, đề nghị dự thảo cần ghi rõ hơn để xác định loại hình đầu tư hỗn hợp, công trình hỗn hợp trong khu vực TOD.

Ví dụ, phía dưới là ga metro, nhưng phía trên là tòa nhà thương mại dịch vụ hoặc nhà ở thương mại. Hai loại hình này tách bạch về chức năng nhưng có thể giao cho một nhà đầu tư thực hiện. Doanh nghiệp đầu tư TOD, thay vì thanh toán bằng quỹ đất ở nơi khác, thành phố nên cho phép họ cùng sử dụng, khai thác ngay chính quỹ đất đa chức năng tại công trình này.

Cơ chế đặc thù này giúp thành phố thu thuế được hai lần: vừa thu tiền sử dụng đất, vừa thu thêm thuế từ công trình thương mại dịch vụ.

Đại diện Công ty cổ phần quản lý quỹ VinaCapital. Ảnh: VIỆT DŨNG

Gỡ điểm nghẽn pháp lý đất đai, đầu tư

Bên cạnh các định hướng chiến lược, việc tháo gỡ những vướng mắc trong thủ tục đầu tư, đất đai và bất động sản là tâm điểm được nhiều doanh nghiệp hiến kế.

Đại diện Công ty cổ phần quản lý quỹ VinaCapital lưu ý, về phạm vi, cơ chế, chính sách thí điểm, TPHCM cần tính đến tính liên vùng. Dự thảo luật hướng tới thúc đẩy hạ tầng chiến lược như năng lượng, giao thông, logistics và TOD - những nội dung đều có tính chất liên vùng. Nếu chỉ áp dụng cơ chế thí điểm trong địa giới thành phố sẽ dẫn đến tình trạng đứt gãy về mặt pháp lý, không đạt được mục đích liên kết phát triển vùng.

Do đó, luật phải thể hiện rõ chính sách thí điểm cụ thể nếu liên quan nhà đầu tư và thẩm quyền của từ hai tỉnh, thành trở lên.

 Đối với các dự án trọng điểm, đại diện VinaCapital cho rằng cơ chế, chính sách ưu đãi chưa thực sự thu hút nhà đầu tư. Đồng thời, quy định hạn chế chuyển nhượng dự án đang gây khó khăn cho việc huy động vốn của các dự án từ 100 tỷ đồng đến 100.000 tỷ đồng, làm ảnh hưởng tiến độ thực hiện. Luật cần làm rõ hơn phạm vi chuyển nhượng dự án, bổ sung chính sách về quy trình rút gọn thủ tục đầu tư để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Đại diện Tập đoàn Sun Group phát biểu. Ảnh: VIỆT DŨNG

Liên quan thẩm quyền quy hoạch và đất đai, đại diện Công ty cổ phần tập đoàn Mặt Trời (Sun Group) đánh giá cao việc dự thảo cho phép HĐND TPHCM quyết định một số chỉ tiêu quy hoạch kiến trúc khác với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tại khu vực TOD.

Tuy nhiên, doanh nghiệp đề nghị mở rộng cơ chế này cho các nhà đầu tư chiến lược đối với các dự án có yêu cầu tổ chức không gian kiến trúc đặc thù, nhằm hình thành các không gian đô thị hiện đại, cạnh tranh quốc tế.

Để xử lý "điểm nghẽn" bồi thường, giải phóng mặt bằng, Sun Group đề nghị bổ sung các nhóm dự án thuộc danh mục ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược vào diện được thực hiện các dự án bồi thường hỗ trợ tái định cư độc lập, trước khi phê duyệt chủ trương đầu tư. Đồng thời, thành phố cần có cơ chế thực hiện sớm đo đạc, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất phục vụ cho các dự án chiến lược trọng điểm.

Về thu hút nhân lực và quản lý đô thị, Sun group kiến nghị cơ chế mở rộng đối tượng, phạm vi các thị thực có thời hạn không quá 5 năm, thẻ tạm trú không quá 10 năm cho chuyên gia, nhà khoa học, lao động trình độ cao và cá nhân người nước ngoài sở hữu nhà, công trình thương mại dịch vụ thuộc dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược.

Để tháo gỡ triệt để các vướng mắc phát sinh, doanh nghiệp đề xuất dự thảo cần cho phép HĐND TPHCM ban hành nghị quyết xử lý khó khăn khi luật, nghị quyết của Quốc hội chưa kịp sửa đổi, bổ sung, và sẽ báo cáo cơ quan thẩm quyền tại phiên họp gần nhất. Nếu thành phố được giao thẩm quyền xử lý nhanh các điểm nghẽn, pháp luật sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh.

Dưới góc độ Hiệp hội Bất động sản TPHCM, ông Nguyễn Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội kiến nghị dự thảo xem xét quy định cơ chế thực hiện quyền chuyển đổi không gian để điều tiết chỉ tiêu quy hoạch. Đối với công tác cải tạo chung cư cũ, ông đề nghị bổ sung cụm từ “cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư” để làm rõ các cấu phần sở hữu, tránh vướng mắc khi triển khai.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM. Ảnh: VIỆT DŨNG Về cơ chế tính tiền sử dụng đất đối với dự án nhà ở thương mại, ông Châu lưu ý, nếu áp dụng bảng giá đất mới (từ ngày 1-7-2026) nhân với hệ số điều chỉnh giá đất theo kiểu cũ, tiền sử dụng đất sẽ tăng gấp 2-3 lần, làm đội giá nhà. Do đó, cần bổ sung thêm một hệ số K dưới 1 để tính tiền sử dụng đất, tạo điều kiện cho thị trường bất động sản phát triển ổn định.

Ghi nhận các ý kiến đóng góp của doanh nghiệp và hiệp hội, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ, việc triển khai, xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt hiện nay đúng với tinh thần Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. TPHCM với vai trò là một đô thị năng động, sáng tạo, cực tăng trưởng quan trọng dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước càng cho thấy vị trí, tầm quan trọng của dự luật này.

Thu Hường - Quốc Hùng (SGGP)

Doanh nghiệp hiến kế mở không gian phát triển cho TPHCM