Muốn du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, TPHCM không chỉ quan tâm đến số lượng khách, mà cần tạo ra những sản phẩm níu giữ du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và còn muốn quay trở lại.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra khi thành phố cụ thể hóa Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22-8-2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
TPHCM đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết quyết định cơ chế hỗ trợ phát triển mô hình dịch vụ du lịch, sản phẩm du lịch và hoạt động du lịch trên địa bàn với khung hỗ trợ khá toàn diện. Thành phố dự kiến hỗ trợ nhiều nhóm sản phẩm như du lịch ban đêm, du lịch đường thủy, chuỗi hoạt động cuối tuần, sự kiện, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn và sinh thái. Một số nhóm có mức hỗ trợ lên đến 1 tỷ đồng; du lịch đường thủy có thể được hỗ trợ tối đa 500 triệu đồng/phương tiện, chuỗi hoạt động cuối tuần tối đa 500 triệu đồng/chuỗi, sản phẩm du lịch mới tối đa 300 triệu đồng/sản phẩm.
Việc xây dựng cơ chế hỗ trợ là cần thiết, bởi không gian phát triển được mở rộng đang tạo thêm điều kiện để TPHCM phát huy các thế mạnh về đô thị, di sản - văn hóa, biển đảo, sinh thái, giao thông và dịch vụ. Bên cạnh đó, thực tế thời gian qua cho thấy các nguồn lực này vẫn chưa được tổ chức thành những sản phẩm đủ sức kéo dài hành trình của du khách. Cần Giờ là một ví dụ.
Địa phương này có rừng ngập mặn, biển, các giá trị lịch sử của Rừng Sác, văn hóa làng biển cùng nhiều sản phẩm nông nghiệp, thủy sản đặc trưng, nhưng khách đến đây vẫn chủ yếu đi về trong ngày. Hệ thống lưu trú chất lượng cao, dịch vụ vui chơi giải trí quy mô lớn và sản phẩm ban đêm còn hạn chế. Nếu chỉ hỗ trợ một cơ sở làm homestay, một tàu du lịch hay một sự kiện riêng lẻ, hiệu quả mang lại sẽ không cao.
Đây cũng là bài toán chung của nhiều điểm đến khi chuyển từ khai thác tài nguyên sang phát triển sản phẩm du lịch. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, tài nguyên chỉ là nền tảng; sức hút của điểm đến còn phụ thuộc vào cách tổ chức sản phẩm, kết nối các chủ thể và đưa sản phẩm đến đúng thị trường.
Thái Lan phát triển các nhóm sản phẩm như du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch đêm, văn hóa, sinh thái; đồng thời chú trọng kết nối doanh nghiệp, cộng đồng và cơ quan quản lý để tiếp cận từng nhóm khách. Tại Seoul (Hàn Quốc), chính quyền thành phố hỗ trợ các khách sạn du lịch nhỏ nâng cấp dịch vụ bằng công nghệ nhằm phục vụ tốt hơn khách du lịch tự do.
Với chính sách hỗ trợ mà TPHCM dự kiến triển khai, “vốn mồi” chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng cơ chế đủ thông thoáng để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư và địa phương chủ động kết nối các nguồn lực. Sản phẩm được hỗ trợ cần chứng minh hiệu quả bằng khả năng thu hút khách, kéo dài thời gian lưu trú, tạo việc làm, huy động sự tham gia của người dân địa phương và bảo vệ môi trường.
Chẳng hạn, tour đường thủy không nên chỉ là một chuyến đi trên sông mà cần gắn với điểm tham quan, làng nghề, ẩm thực và dịch vụ ven sông. Chuỗi hoạt động cuối tuần có thể kết nối ẩm thực với âm nhạc, thể thao, văn hóa; còn du lịch cộng đồng cần gắn với nông nghiệp, sản phẩm OCOP và bảo tồn tài nguyên. Khi đó, khoản hỗ trợ mới có khả năng tạo thêm dịch vụ, hình thành chuỗi giá trị và kéo nhiều chủ thể cùng tham gia.
Cùng với chính sách hỗ trợ, cần tránh tư duy chạy theo phong trào. Có sông không có nghĩa cứ phải làm tour đường thủy; có không gian ban đêm không đồng nghĩa chỉ mở phố đi bộ; có vùng nông thôn không có nghĩa nơi nào cũng phù hợp với du lịch cộng đồng.
Việc lựa chọn sản phẩm cần căn cứ vào lợi thế riêng của từng địa bàn, nhu cầu thị trường và khả năng duy trì hoạt động lâu dài. Trong quá trình đó, cơ quan quản lý cần giữ vai trò định hướng và kết nối, từ cung cấp dữ liệu thị trường, định hướng sản phẩm đến tháo gỡ các điểm nghẽn và tạo điều kiện để doanh nghiệp, địa phương, cộng đồng cùng tham gia.
Chỉ khi những lợi thế sẵn có được tổ chức thành các sản phẩm có sức hút, tạo doanh thu, việc làm và giữ chân du khách, du lịch TPHCM mới thực sự tiến gần mục tiêu trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Quang Vũ (SGGP)
