Sáng 9-4, trong khuôn khổ chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu (ĐB) Quốc hội thảo luận tại các tổ về 4 dự thảo luật: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp tổ ĐB TPHCM, sáng 9-4. Ảnh: QUANG PHÚC

Tại tổ ĐB TPHCM, nêu ý kiến hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng cần mở rộng đối tượng thụ hưởng trợ giúp pháp lý đối với nhóm yếu thế, đặc biệt là người già neo đơn và trẻ em không nơi nương tựa.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị bổ sung các nhóm người cận nghèo, người vừa thoát nghèo nhưng vẫn đối mặt với hoàn cảnh tài chính ngặt nghèo hoặc có nguy cơ tái nghèo; mở rộng quyền được trợ giúp pháp lý cho tất cả trẻ em trong các vụ án hình sự, dân sự liên quan quyền lợi của các em, xóa bỏ các giới hạn điều kiện nhất định hiện nay. Theo Chủ tịch Quốc hội, nhóm đối tượng lao động bị sa thải hoặc đang có tranh chấp lao động tập thể cũng cần đưa vào diện được hỗ trợ.

  Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Bí thư Thành ủy TPHCM, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM Trần Lưu Quang tại phiên họp tổ ĐBQH TPHCM, sáng 9-4. Ảnh: QUANG PHÚC

Vẫn theo Chủ tịch Quốc hội, dự thảo cần nâng cao địa vị pháp lý của trợ giúp viên, xây dựng chế độ đãi ngộ thỏa đáng và quy định rõ ràng quyền được tiếp cận thông tin của trợ giúp viên để đảm bảo chất lượng tranh tụng và tư vấn. Bên cạnh đó, dự thảo cần có những quy định khuyến khích sự tham gia tài trợ từ các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và các quỹ từ thiện cho các hoạt động trợ giúp pháp lý cộng đồng.

Cùng quan điểm, ĐB Nguyễn Thanh Sang (TPHCM) nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết trong việc mở rộng đối tượng thụ hưởng. Theo ĐB, cần thay thế tiêu chuẩn "đặc biệt khó khăn" hiện hành bằng tiêu chuẩn "khó khăn" để tăng khả năng tiếp cận pháp lý cho người dân, đặc biệt là người dân tộc thiểu số và người có thu nhập thấp có xác nhận của địa phương.

  ĐB Nguyễn Thanh Sang (TPHCM) phát biểu tại phiên họp tổ, sáng 9-4. Ảnh: QUANG PHÚC

Về phạm vi các vụ việc, ĐB Nguyễn Thanh Sang kiến nghị không loại trừ án kinh doanh thương mại. Theo ĐB, thực tế cho thấy hơn 90% đối tượng khó khăn hiện nay không có khả năng kinh tế để thuê luật sư bào chữa trong các vụ tranh chấp thương mại. ĐB cũng cho rằng nên bổ sung cơ chế để người đứng đầu trung tâm trợ giúp pháp lý có thẩm quyền quyết định nhanh chóng việc trợ giúp pháp lý trong các tình huống đặc biệt.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế có hai hình thức hỗ trợ pháp lý từ phía nhà nước và xã hội, ĐB Hồ Sỹ Hùng (Hà Nội) nhận định, hiện nay, Việt Nam đang áp dụng trợ giúp pháp lý hỗn hợp, tức là bao gồm cả kênh của Nhà nước (là hệ thống trợ giúp pháp lý mà chúng ta đang quy định trong luật) và kênh ủy thác cho xã hội, tương tự như công chứng (nhưng kênh này hiện đang mờ nhạt).

 "Báo cáo Chính phủ cũng cho rằng, cần đẩy mạnh hỗ trợ pháp lý từ kênh xã hội, nhưng trong dự thảo luật thì lại chưa nhấn mạnh việc này. Đặc biệt là các hình thức ủy thác có trả phí cho các tổ chức xã hội như một dịch vụ công, hoặc những quy định để các luật sư hành nghề trên thị trường tham gia vào các hoạt động trợ giúp pháp lý này", ĐB Hồ Sỹ Hùng phát biểu.

ANH PHƯƠNG - PHAN THẢO

Mở rộng quyền được trợ giúp pháp lý, chú trọng các nhóm yếu thế