Thưa ông, là người từng trực tiếp chiến đấu, chỉ huy trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, xin ông có thể chia sẻ về tầm vóc, ý nghĩa lịch sử của Chiến thắng 30/4/1975?

Thượng tướng, Viện sĩ Nguyễn Huy Hiệu

Trước hết phải khẳng định rằng, thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh, mà đỉnh cao là Chiến thắng 30/4/1975, là một trong những mốc son chói lọi nhất trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta trong thế kỷ XX. Đây không chỉ là thắng lợi của một cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, khát vọng độc lập - tự do - thống nhất non sông của toàn thể dân tộc Việt Nam. Chiến thắng ấy đã khép lại hơn 20 năm kháng chiến trường kỳ gian khổ, chấm dứt sự chia cắt đất nước, mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên độc lập, thống nhất và phát triển đất nước.

Chiến thắng 30/4/1975 mang ý nghĩa lịch sử to lớn. Trước hết, đối với dân tộc ta, chiến thắng này một lần nữa khẳng định chân lý một dân tộc dù nhỏ bé nhưng nếu có đường lối đúng đắn, sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng, phát huy được sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và biết kết hợp với sức mạnh của thời đại, thì hoàn toàn có thể giành thắng lợi. Đây là bài học mang tính chiến lược, có giá trị lâu dài không chỉ trong chiến tranh mà cả trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

Không chỉ có ý nghĩa to lớn đối với dân tộc ta, chiến thắng lịch sử 30/4/1975 đã tạo nên tiếng vang lớn, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh vì độc lập dân tộc, hòa bình và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới. Việt Nam trở thành biểu tượng sinh động của tinh thần quật cường, của ý chí tự chủ và khát vọng hòa bình.

Nhìn từ hôm nay, Đại thắng mùa Xuân 1975 không chỉ mang ý nghĩa của một chiến thắng trong quá khứ, mà còn để lại những giá trị mang tính thời đại sâu sắc. Đó là bài học về phát huy nội lực, về nghệ thuật kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh quốc tế; cũng như bài học về bản lĩnh, trí tuệ và sự linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo chiến lược. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng tầm vóc và ý nghĩa của chiến thắng này vẫn vẹn nguyên giá trị, tiếp tục soi sáng con đường phát triển của đất nước, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay.

Nhân dân Sài Gòn đổ ra đường, nồng nhiệt chào đón quân Giải Phóng năm 1975. Ảnh: TL

Với những ý nghĩa như ông vừa chia sẻ, bài học từ Chiến thắng 30/4/1975 cần được vận dụng như thế nào để nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại, hội nhập của đất nước trên trường quốc tế, thưa ông?

Từ thắng lợi của Chiến thắng 30/4/1975, tôi cho rằng có thể rút ra nhiều bài học sâu sắc, có giá trị định hướng đối với công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của đất nước trong bối cảnh hiện nay.

Trước hết, đó là bài học về giữ vững độc lập, tự chủ. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, chúng ta cũng phải kiên định lợi ích quốc gia - dân tộc, không ngừng củng cố nội lực, giữ vững bản lĩnh và nguyên tắc. Đây chính là nền tảng để Việt Nam triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế.

Hai là, bài học về kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại. Trong kháng chiến, chúng ta đã tranh thủ được sự ủng hộ to lớn của bạn bè quốc tế; ngày nay, bài học đó tiếp tục được vận dụng thông qua việc chủ động hội nhập sâu rộng, tham gia tích cực vào các cơ chế đa phương, qua đó vừa mở rộng không gian phát triển, vừa nâng cao uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Ba là, bài học về linh hoạt, sáng tạo trong chiến lược và sách lược. Trong chiến tranh, ta biết lựa chọn thời cơ, tạo thế và lực để giành thắng lợi quyết định; trong đối ngoại hiện nay cũng vậy, cần hết sức mềm dẻo, khôn khéo, xử lý hài hòa các mối quan hệ quốc tế, nhất là với các nước lớn, trên cơ sở bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia.

Bên cạnh đó, một bài học rất quan trọng là phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với xây dựng hình ảnh Việt Nam là một quốc gia yêu chuộng hòa bình, là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Chính sự đồng thuận trong nước và uy tín đối ngoại sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp để nâng cao vị thế đất nước. Có thể nói, trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động phức tạp, việc vận dụng sáng tạo những bài học từ chiến thắng lịch sử 30/4/1975 sẽ giúp Việt Nam không chỉ giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển, mà còn từng bước khẳng định vai trò, vị thế ngày càng cao trên trường quốc tế.

Trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu nâng cao vị thế, uy tín quốc tế của Việt Nam, theo ông, đâu là những yếu tố then chốt để chuyển hóa các bài học lịch sử, đặc biệt là từ Đại thắng mùa Xuân 1975, thành nguồn lực thực tiễn cho công tác đối ngoại hiện nay?

Trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nâng cao toàn diện hiệu quả công tác đối ngoại, vấn đề cốt lõi là làm sao chuyển hóa những giá trị lịch sử thành động lực phát triển và nâng tầm vị thế quốc gia.

Theo tôi, yếu tố then chốt trước hết là nâng tầm tư duy đối ngoại theo hướng chủ động kiến tạo. Nếu như trong Chiến thắng 30/4/1975, chúng ta biết tạo thế, nắm thời cơ để đi đến thắng lợi quyết định, thì ngày nay trong đối ngoại cũng cần chuyển từ thế “tham gia” sang “định hình”, chủ động đề xuất sáng kiến, tham gia sâu hơn vào việc xây dựng các luật chơi, qua đó nâng cao vai trò và tiếng nói của Việt Nam.

Thứ hai, cần gắn chặt đối ngoại với phát triển kinh tế và lợi ích thiết thực của đất nước. Đối ngoại không chỉ là quan hệ chính trị, mà phải trở thành kênh mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực, công nghệ, tri thức, phục vụ trực tiếp cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Đây chính là cách cụ thể hóa các bài học lịch sử thành động lực phát triển trong thời bình.

Một điểm rất quan trọng nữa là chuyển hóa giá trị lịch sử thành “tài sản uy tín quốc gia”. Hình ảnh Việt Nam từ một dân tộc kiên cường trong chiến tranh, yêu chuộng hòa bình, cần được tiếp tục lan tỏa một cách chủ động, bài bản thông qua ngoại giao văn hóa, ngoại giao nhân dân và truyền thông quốc tế. Uy tín không chỉ đến từ quá khứ, mà phải được bồi đắp liên tục bằng những đóng góp thực chất cho hòa bình, hợp tác và phát triển.

Cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là năng lực tổ chức thực hiện, tức là làm sao để các chủ trương lớn được triển khai đồng bộ, nhất quán từ Trung ương đến địa phương, giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân. Khi có sự phối hợp chặt chẽ sẽ tạo được sức mạnh tổng hợp, đưa các bài học lịch sử thực sự “sống” trong thực tiễn đối ngoại hiện nay. Có thể nói, chuyển hóa thành công các giá trị từ quá khứ không chỉ là sự kế thừa, mà còn là quá trình đổi mới và sáng tạo liên tục, để từ đó không ngừng nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Xin trân trọng cảm ơn ông!./.

DIỆU THIỆN (thực hiện)

Mốc son 30/4 và vị thế Việt Nam trên trường quốc tế