Chủ trì hội thảo có các đồng chí: PGS-TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM; PGS-TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học; PGS-TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng.

Phát biểu chào mừng, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Văn Thị Bạch Tuyết cho biết công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống của các địa phương, đơn vị luôn được TPHCM quan tâm.

Các ấn phẩm ngày càng nâng cao về số lượng, chất lượng; việc ứng dụng công nghệ số và lồng ghép trong giảng dạy học đường góp phần lan tỏa giá trị lịch sử đến nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.

Tuy nhiên, sau sắp xếp đơn vị hành chính, công tác này còn đối diện nhiều khó khăn như đội ngũ cán bộ chuyên trách mỏng, phần lớn kiêm nhiệm; việc lưu trữ, bàn giao hồ sơ ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng công trình lịch sử.

Thành phố mong muốn qua hội thảo tiếp tục đúc kết giải pháp về xử lý các vấn đề lịch sử phát sinh giữa đơn vị cũ và mới; hoàn thiện quy trình nghiên cứu, biên soạn, thẩm định, xuất bản các công trình lịch sử Đảng bộ có chất lượng cao.

Phát biểu đề dẫn, PGS-TS Lê Hải Bình cho biết thực tiễn giữa các địa phương, cơ quan, đơn vị còn khác nhau về tiến độ biên soạn, hệ thống tư liệu, mốc thời gian, cách xác định sự kiện, nhân vật và phương thức tổ chức thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và từng bước thống nhất nhận thức, quan điểm, phương pháp và cách làm.

Tại hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo TPHCM Trần Văn Khuyên trình bày tham luận của Thường trực Thành ủy TPHCM về công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ cấp tỉnh, thành phố (hợp nhất) kể từ khi tổ chức và hoạt động theo đơn vị hành chính cấp tỉnh mới - cùng thuận lợi, khó khăn, vướng mắc, nhận thức, chỉ đạo và những vấn đề đặt ra từ góc nhìn thực tiễn ở TPHCM.

Theo đó, Thành ủy TPHCM đề xuất cần giải pháp để các ấn phẩm lịch sử địa phương sau khi xuất bản không để “trưng bày trên kệ sách” mà thực sự đi vào đời sống, tích hợp hiệu quả vào giáo trình giảng dạy và tuyên truyền rộng rãi đến thế hệ trẻ.

Vần đề này đòi hỏi các cấp ủy Đảng phải thường xuyên kiểm tra, đôn đốc; các địa phương tổ chức tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước và đấu tranh cách mạng cho cán bộ, đảng viên và nhân dân thông qua các tác phẩm đã xuất bản. Đồng thời, cần thực hiện số hóa các ấn phẩm lịch sử Đảng để phục vụ lưu trữ lâu dài và khai thác thuận tiện.

Thành ủy TPHCM đề xuất Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thường xuyên tổ chức tập huấn, hướng dẫn phương pháp biên soạn lịch sử cho đội ngũ cán bộ làm công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng.

Nội dung tập huấn chuyên sâu theo chuyên đề của từng năm, như phương pháp viết biên niên; chuyên đề cập nhật các phương pháp nghiên cứu biên soạn lịch sử mới liên ngành, đa ngành; phương pháp sưu tầm, xác minh tư liệu; thảo luận các thành tựu, các công trình lịch sử có mối quan hệ đến lịch sử Đảng…

Chia sẻ kinh nghiệm trong nghiên cứu lịch sử quân sự, Đại tá Lê Thanh Bài, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử Quốc phòng Việt Nam, cho rằng xây dựng kho dữ liệu số chuẩn là bước căn bản. AI có thể hỗ trợ phân loại tư liệu, phiên dịch sơ bộ, nhận diện mối liên hệ giữa nguồn tư liệu với vấn đề nghiên cứu, qua đó rút ngắn thời gian xử lý và mở ra những hướng tiếp cận mới.

Tổng kết hội thảo, PGS-TS Lê Hải Bình cho biết các ý kiến làm rõ bốn vấn đề lớn: nhận thức, cách làm, con người và cơ chế bảo đảm cho công tác lịch sử Đảng trong bối cảnh mới.

Theo đồng chí, sau sắp xếp địa giới hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, việc nghiên cứu, biên soạn lịch sử càng có ý nghĩa trong việc hình thành nhận thức, tình cảm và truyền thống chung của các đơn vị mới, qua đó củng cố đoàn kết, đồng thuận.

PGS-TS Lê Hải Bình ghi nhận những khó khăn hiện nay tập trung chủ yếu vào ba nhóm: phương pháp triển khai, nhân lực và cơ chế tài chính. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tiếp tục cụ thể hóa các hướng dẫn theo hướng sát thực tiễn hơn; phối hợp tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ và nghiên cứu, đề xuất tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế tài chính. Đồng thời, tăng cường hướng dẫn, tập huấn, trao đổi nghiệp vụ với các địa phương. Qua đó từng bước thống nhất cách làm nhưng vẫn bảo đảm tính chủ động, linh hoạt của từng cơ quan, đơn vị.

Nâng cao chất lượng biên soạn, tuyên truyền và giáo dục lịch sử Đảng