Nghị quyết 21 đặt ra định hướng mới về thời hạn sử dụng căn hộ chung cư và quyền tài sản của người sở hữu khi công trình hết niên hạn, được kỳ vọng tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ.
Chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội, TPHCM xuống cấp nhiều năm nay. Ảnh: THANH HIỀN
Chậm cải tạo chung cư cũ
TPHCM trước đây có 474 chung cư cũ được xây dựng trước năm 1975, trong đó khoảng 16 chung cư cấp D, thuộc diện hư hỏng nặng, nguy hiểm, cần cải tạo, tháo dỡ xây dựng lại.
Tuy nhiên, việc xây dựng lại các chung cư này gặp nhiều khó khăn, từ di dời, bồi thường, tái định cư đến tìm kiếm nhà đầu tư. Những vướng mắc này khiến nhiều dự án kéo dài, công tác chỉnh trang đô thị chưa đạt như kỳ vọng.
Điển hình là chung cư 350 Hoàng Văn Thụ, phường Tân Sơn Nhất. Từ năm 2010, UBND TPHCM đã giao Công ty CP Đức Khải Tân Bình làm chủ đầu tư dự án xây dựng mới chung cư.
Để thực hiện dự án, chủ đầu tư đã bồi thường cho 137 hộ dân và bố trí tạm cư cho 20 hộ. Chung cư đã được tháo dỡ hoàn toàn, mặt bằng hiện là bãi đất trống nhưng dự án vẫn chưa thể triển khai xây dựng mới.
Theo đại diện chủ đầu tư, nhiều năm qua doanh nghiệp đã nỗ lực hoàn thiện hồ sơ pháp lý nhưng đến nay vẫn còn vướng công tác bồi thường bổ sung.
Tại chung cư 155-157 Bùi Viện, phường Bến Thành, khoảng 100 hộ dân đã di dời đến nơi tạm cư hơn 6 năm nhưng dự án xây mới vẫn chưa tìm được nhà đầu tư. Mới đây, UBND TPHCM giao UBND phường Bến Thành khẩn trương lập điều chỉnh tổng thể các quy hoạch phân khu và phê duyệt phương án bồi thường.
Chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội. Ảnh: THANH HIỀN
Trong khi đó, chung cư Phạm Thế Hiển, phường Chánh Hưng, gồm 3 lô với 448 căn hộ, đã hết niên hạn sử dụng và xuống cấp nghiêm trọng nhưng người dân vẫn chưa thể di dời.
UBND phường đã thông báo tình trạng xuống cấp đến người dân và sửa chữa một số vị trí hư hỏng. Tuy nhiên, đến nay chung cư này vẫn chưa có kế hoạch di dời, cải tạo, xây dựng mới.
Cơ chế mới cho chung cư có thời hạn
Trước thực trạng nhiều dự án chung cư chậm cải tạo, xây dựng lại, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 28-7-2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan được kỳ vọng tạo cơ chế mới để tháo gỡ những vướng mắc đối với các dự án chung cư trong thời gian tới.
Nghị quyết 21 nêu định hướng giao đất có thời hạn lâu dài đối với đất xây dựng nhà ở thương mại để bán, ưu tiên chủ yếu là nhà chung cư. Đối với chung cư xây dựng mới, quy định thời hạn sử dụng căn hộ theo niên hạn xây dựng công trình; đồng thời bảo đảm quyền tài sản, theo đó chủ sở hữu căn hộ được thực hiện nghĩa vụ tài chính để xây dựng mới chung cư theo quy định khi hết thời hạn sử dụng.
Định hướng này được kỳ vọng góp phần hoàn thiện khung pháp lý đối với nhà chung cư, giải quyết những tồn tại kéo dài trong cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng đất đô thị.
GS-TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ TN-MT (nay là Bộ NN-MT), nhận định đây là định hướng phù hợp bởi mọi công trình xây dựng đều có niên hạn sử dụng; ngay cả nhà ở riêng lẻ sau một thời gian cũng cần sửa chữa hoặc xây dựng lại.
THANH HIỀN (SGGP)
