Sự bứt phá của TP HCM trong giai đoạn mới không chỉ dựa vào quy mô GRDP mà còn phải đến từ những đột phá pháp lý vượt trội và năng lực thực thi mạnh mẽ của bộ máy chính quyền.

Được giao phó sứ mệnh quan trọng

TP HCM là vùng đất của nhiều sự kiện "mở đường". Từ trong chiến tranh đến thời kỳ đổi mới, thành phố luôn là biểu tượng của ý chí và sự năng động, sáng tạo.

Chính truyền thống ấy làm nên vị thế riêng của TP HCM. Khi Trung ương đặt niềm tin lớn vào TP HCM, đó không chỉ là sự ghi nhận những đóng góp trong quá khứ, mà còn là sự giao phó một sứ mệnh quan trọng: Đi trước trong kiến tạo thể chế, quản trị đô thị, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển khoa học - công nghệ và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Sức mạnh kinh tế của TP HCM là minh chứng cho vai trò đầu tàu. Năm 2025, quy mô GRDP của TP HCM đạt khoảng 2,97 triệu tỉ đồng (tương đương 120 tỉ USD), tiếp tục chiếm tỉ trọng lớn nhất trong nền kinh tế quốc gia. Tổng thu ngân sách của thành phố đạt khoảng 801.000 tỉ đồng, chiếm hơn 30% tổng thu ngân sách quốc gia...

Những con số ấy không chỉ phản ánh sức mạnh kinh tế, mà còn cho thấy trách nhiệm đặc biệt của TP HCM đối với sự ổn định vĩ mô, tăng trưởng quốc gia và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Dù vậy, tầm nhìn của Trung ương không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng, mà còn yêu cầu thành phố phải vượt qua chính những giới hạn của mô hình phát triển cũ.

Điểm nhấn quan trọng trong chiến lược của Trung ương với TP HCM là chủ trương nghiên cứu, xây dựng và ban hành Luật Đô thị đặc biệt. Đây là một quyết sách có tầm vóc, nhằm tạo lập khung khổ pháp lý vượt trội, ổn định và dài hạn. Thay vì chỉ trao các cơ chế đặc thù theo từng giai đoạn, Trung ương chủ động thiết kế công cụ pháp lý đủ mạnh để thành phố có thể bứt phá bền vững. Luật Đô thị đặc biệt chính là hành lang pháp lý để nuôi dưỡng những đột phá dài hạn, chuyển từ tư duy "xin - cho" cơ chế sang "kiến tạo" nền tảng pháp lý tương xứng với vị thế siêu đô thị.

Bên cạnh đó, Trung ương cũng nhấn mạnh rằng thể chế chỉ có ý nghĩa khi được vận hành bởi một bộ máy chính quyền năng động. Các cơ chế đặc thù không tự thân tạo ra phát triển, mà chỉ mở ra cánh cửa. Những người bước qua cánh cửa ấy phải là đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; là cộng đồng doanh nghiệp dám đầu tư và một đội ngũ trí thức sẵn sàng sáng tạo.

Thông điệp của Trung ương rất rõ ràng: TP HCM càng được tin tưởng và trao cơ chế mạnh mẽ bao nhiêu, càng phải chứng minh năng lực tổ chức thực thi hiệu quả bấy nhiêu. Thành phố mang tên Bác không thể chỉ bằng lòng với vai trò dẫn đầu về quy mô kinh tế, mà còn phải tiên phong về chất lượng phát triển, chuẩn mực quản trị và năng lực kiến tạo tương lai.

TP HCM được kỳ vọng phát triển nhanh chóng, bền vữngẢnh: HOÀNG TRIỀU

Tự tin khẳng định vị thế

Trong kỷ nguyên mới, TP HCM không thể phát triển theo quán tính hay chỉ bằng lòng với vị trí dẫn đầu các địa phương trong nước. Tầm nhìn của Trung ương đặt thành phố trước yêu cầu phải trở thành nơi thí điểm các mô hình phát triển tiên phong. Điều này đòi hỏi một cuộc bứt phá toàn diện về mô hình tăng trưởng, kết cấu hạ tầng và quản trị đô thị.

TP HCM cần chuyển mạnh sang kinh tế dựa trên năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và kinh tế xanh để thích ứng hiệu quả với bối cảnh toàn cầu. Khởi đầu là nhóm giải pháp về kinh tế tri thức. Khu vực Thủ Đức cần trở thành hạt nhân công nghệ thực chất; các khu công nghiệp và khu chế xuất cần chuyển đổi mạnh mẽ sang hướng công nghệ cao, ít phát thải và có giá trị gia tăng lớn.

Kế đến là dự án Trung tâm Tài chính quốc tế - bước đi chiến lược thu hút dòng vốn, nhân lực và tri thức toàn cầu, đưa TP HCM thành điểm kết nối tài chính quan trọng của khu vực. Song song đó, kinh tế số và kinh tế xanh cần được chú trọng, tận dụng tối đa thành tựu cách mạng công nghiệp 4.0 để tối ưu năng suất lao động và bảo vệ môi trường bền vững.

Về quản trị đô thị, Trung ương yêu cầu TP HCM dứt khoát từ bỏ tư duy hành chính truyền thống, phân mảnh và phản ứng chậm. Với quy mô dân số và hạ tầng hiện tại, các vấn đề như giao thông, ngập nước, nhà ở, y tế, an sinh xã hội... phải được xử lý như những cấu phần liên thông của hệ thống đô thị thông minh.

Việc quản trị cần phải dựa trên dữ liệu số, ra quyết định dựa trên bằng chứng và phục vụ người dân thông qua các dịch vụ công trực tuyến minh bạch. Đặc biệt, hệ thống đường sắt đô thị (metro) cần được tập trung triển khai nhanh chóng để giải quyết bài toán ùn tắc giao thông và mở rộng không gian phát triển.

Bên cạnh đó, vai trò đầu tàu của TP HCM cần gắn liền với việc liên kết vùng chặt chẽ. Tầm nhìn của Trung ương đặt TP HCM trong một không gian phát triển mở, không bị giới hạn bởi biên giới hành chính. Nếu TP HCM là đầu tàu thì các địa phương Đông Nam Bộ và ĐBSCL chính là những toa tàu; liên kết vùng là đường ray. Đầu tàu mạnh nhưng đường ray yếu thì khó thể đi xa. Sự liên kết này không chỉ là yêu cầu kinh tế đơn thuần mà còn là chiến lược quốc gia nhằm tạo ra hệ sinh thái kinh tế phía Nam cộng hưởng và bền vững.

Với niềm tin và kỳ vọng từ Trung ương, TP HCM cần hành động quyết liệt để biến thời cơ lịch sử thành kết quả thực tế, khẳng định vị thế trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. 

ThS NGUYỄN VĂN QUANG, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính

TP HCM tiên phong bứt phá toàn diện