Theo báo cáo, Ban Kinh tế - Ngân sách được Thường trực HĐND Thành phố phân công thẩm tra 22 dự thảo nghị quyết kèm 22 tờ trình, chia thành 5 nhóm, gồm: 5 nội dung lĩnh vực tài chính; 3 nội dung lĩnh vực nông nghiệp; 2 nội dung về danh mục quỹ đất dự kiến thanh toán dự án BT; 8 nội dung về quyết định, điều chỉnh chủ trương đầu tư các dự án PPP và dự án nhóm A; 4 nội dung về bãi bỏ nghị quyết.

Qua thẩm tra, Ban Kinh tế - Ngân sách cơ bản thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét, quyết định các nội dung; đồng thời đề xuất nhiều yêu cầu cụ thể nhằm bảo đảm đúng pháp luật, chặt chẽ về nguồn lực, khả thi trong tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả sau khi nghị quyết được ban hành.

Hơn 40.000 tỷ đồng kết dư ngân sách: phải đưa nguồn lực vào đúng nơi, đúng lúc

Đối với nhóm tài chính - ngân sách, một nội dung đáng chú ý là phương án xử lý 40.381 tỷ đồng kết dư ngân sách cấp Thành phố năm 2025. Theo phương án trình HĐND Thành phố, Thành phố dự kiến trích bổ sung Quỹ dự trữ tài chính 2.988 tỷ đồng và chuyển 37.392 tỷ đồng vào thu ngân sách Thành phố năm 2026.

Ban Kinh tế - Ngân sách thống nhất với phương án, đồng thời đề nghị UBND Thành phố quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực này công khai, minh bạch, gắn với tiến độ và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chi; ưu tiên những nhiệm vụ cấp thiết, có khả năng giải ngân và tạo tác động thực chất đối với phát triển kinh tế - xã hội Thành phố.

Ban cũng đề nghị khẩn trương hoàn trả ngân sách Trung ương 1.770,25 tỷ đồng từ nguồn bổ sung có mục tiêu chưa sử dụng hết; đồng thời rà soát, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với việc không sử dụng hết các khoản kinh phí được Trung ương bổ sung.

Đối với Đề án thành lập Quỹ Phát triển đất Thành phố Hồ Chí Minh, Ban thống nhất mức vốn điều lệ ban đầu khoảng 4.839 tỷ đồng, trên cơ sở hợp nhất nguồn lực của các Quỹ Phát triển đất Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước sắp xếp.

Ban Kinh tế - Ngân sách đặc biệt lưu ý yêu cầu công khai, minh bạch, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, sử dụng vốn đúng mục tiêu; tăng cường kiểm tra, giám sát để không xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí nguồn lực đất đai và ngân sách.

Chính sách phải sát thực tiễn và sử dụng ngân sách đúng đối tượng

Đối với nhóm chính sách tài chính khác, Ban thống nhất chủ trương sửa đổi định mức chi thường xuyên phục vụ một số nhiệm vụ đặc thù; quy định mức chi cho công tác thỏa thuận quốc tế; chế độ tiếp khách nước ngoài, tổ chức hội nghị quốc tế và tiếp khách trong nước. Đáng chú ý, đối với mức chi tiếp khách, Ban đề nghị quá trình triển khai phải đúng đối tượng, đúng định mức, tiết kiệm và hiệu quả; đồng thời sớm có hướng dẫn xử lý hồ sơ, chứng từ trong giai đoạn chuyển tiếp để tháo gỡ vướng mắc cho các cơ quan, đơn vị.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Ban thống nhất các chính sách hỗ trợ lắp đặt, duy trì thiết bị giám sát hành trình tàu cá; hỗ trợ nhật ký điện tử; hỗ trợ chuyển đổi nghề và giải bản tàu cá không đủ điều kiện hoạt động. Các chính sách này được đánh giá có ý nghĩa trong tăng cường quản lý nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và thực hiện quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU, đồng thời phải được triển khai công khai, đúng đối tượng, ngăn ngừa lợi dụng, trục lợi chính sách.

Quỹ đất thanh toán BT: công khai danh mục nhưng phải kiểm soát chặt điều kiện pháp lý

Đối với nhóm quỹ đất dự kiến thanh toán các dự án BT, Ban Kinh tế - Ngân sách thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét bổ sung 8 khu đất vào danh mục và đưa 1 khu đất ra khỏi danh mục. Theo báo cáo thẩm tra, việc hình thành và công khai danh mục quỹ đất có ý nghĩa tạo nguồn lực thanh toán dự án BT, giúp nhà đầu tư chủ động tiếp cận thông tin, nâng cao tính khả thi của phương án tài chính và góp phần huy động nguồn lực ngoài ngân sách đầu tư kết cấu hạ tầng.

Tuy nhiên, Ban nhấn mạnh UBND Thành phố phải chịu trách nhiệm về tính pháp lý, tính chính xác của hồ sơ, hiện trạng và điều kiện của từng khu đất; việc sử dụng đất thanh toán hợp đồng BT phải đúng pháp luật, khai thác hiệu quả nguồn lực, bảo đảm khả thi và tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Đây cũng là quan điểm xuyên suốt của Ban Kinh tế - Ngân sách trong thẩm tra các nội dung liên quan đến đất đai: HĐND Thành phố thông qua danh mục quỹ đất nhưng quá trình đưa từng khu đất vào thanh toán phải tiếp tục đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý theo quy định.

Hàng loạt dự án hạ tầng lớn: phải đồng bộ quy hoạch, nguồn vốn và tiến độ

Đối với nhóm đầu tư công và PPP, Ban Kinh tế - Ngân sách trình HĐND Thành phố xem xét nhiều dự án có quy mô lớn, tác động trực tiếp đến kết nối giao thông, chống ngập và chỉnh trang đô thị. Trong đó, dự án Cải tạo rạch Thủ Đức có tổng mức đầu tư khoảng 5.124 tỷ đồng, gồm cải tạo khoảng 3 km rạch, xây dựng đường hai bên, hệ thống hạ tầng kỹ thuật và trạm bơm công suất khoảng 120.000 m³/giờ. Ban đề nghị nghiên cứu đồng bộ với quy hoạch metro số 6, rà soát hệ thống thoát nước lân cận và phấn đấu đưa công trình vào sử dụng trước năm 2029.

Dự án Chỉnh trang đô thị khu vực rạch Ông Lớn có tổng mức đầu tư khoảng 4.341 tỷ đồng. Ban đề nghị rà soát đồng bộ hai bên tuyến rạch, tránh đầu tư phân mảnh, bảo đảm an toàn và phát huy hiệu quả chỉnh trang tổng thể.

Dự án đường Trục Đông - Tây, tức đường Võ Văn Kiệt nối dài từ Quốc lộ 1 đến ranh tỉnh Tây Ninh, có chiều dài khoảng 15,1 km, tổng mức đầu tư khoảng 15.975 tỷ đồng. Ban đánh giá đây là công trình quan trọng của cửa ngõ phía Tây Thành phố, đề nghị ưu tiên nguồn lực, kiểm soát năng lực các đơn vị tham gia và phối hợp chặt chẽ với tỉnh Tây Ninh để bảo đảm tuyến đường được đầu tư liên tục, không hình thành “điểm thắt” tại khu vực giáp ranh.

Ban cũng thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét điều chỉnh các dự án Tỉnh lộ 9 - Hà Duy Phiên, tổng mức đầu tư khoảng 5.268 tỷ đồng; đường Nguyễn Thị Tú, khoảng 6.471 tỷ đồng; đường Bà Rịa - Châu Pha - Hắc Dịch, khoảng 4.222 tỷ đồng; và kênh Hàng Bàng giai đoạn 3, khoảng 3.843 tỷ đồng.

Đối với các dự án có thu hồi đất lớn, Ban đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị tái định cư trước khi thu hồi đất, bảo đảm người dân có điều kiện sống tốt, ổn định sinh kế và hạn chế tối đa phát sinh khiếu nại, khiếu kiện.

Cầu Phú Mỹ 2: tổng mức đầu tư gần 21.900 tỷ đồng, kết hợp thanh toán bằng quỹ đất và ngân sách

Một nội dung đáng chú ý khác là điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án xây dựng cầu Phú Mỹ 2 theo phương thức PPP. Theo phương án trình HĐND Thành phố, dự án được đề xuất đầu tư theo loại hợp đồng BT, kết hợp thanh toán bằng quỹ đất và ngân sách Thành phố. Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 21.891 tỷ đồng, trong đó giá trị dự kiến thanh toán bằng quỹ đất khoảng 14.988 tỷ đồng, phần dự kiến thanh toán từ ngân sách Thành phố khoảng 6.903 tỷ đồng.

Ban Kinh tế - Ngân sách thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét, đồng thời đề nghị UBND Thành phố đánh giá đầy đủ hiệu quả phương án thanh toán ngân sách sau khi công trình hoàn thành; bảo đảm trình tự thanh toán bằng quỹ đất chặt chẽ, công khai, minh bạch, phù hợp giá trị thực tế và không thất thoát tài sản Nhà nước.

Tiếp tục làm sạch hệ thống chính sách sau sắp xếp

Đối với nhóm cuối cùng, Ban thống nhất trình HĐND Thành phố xem xét bãi bỏ 4 nghị quyết không còn phù hợp, gồm một số nghị quyết trước đây của Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch du lịch, tạm dừng thu phí sử dụng đường bộ đối với xe mô tô và phân cấp thủ tục cấp giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Ban đề nghị UBND Thành phố tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành rà soát tổng thể hệ thống văn bản sau sắp xếp đơn vị hành chính, kịp thời tham mưu bãi bỏ, sửa đổi những quy định không còn phù hợp, bảo đảm hệ thống chính sách của Thành phố thống nhất, đồng bộ và không để phát sinh khoảng trống pháp lý.

Kết thúc báo cáo thẩm tra, đồng chí Nguyễn Công Danh, Thành ủy viên, Ủy viên Thường trực, Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND Thành phố nhấn mạnh các nội dung được Ban xem xét trên cơ sở thẩm quyền, căn cứ pháp luật, sự cần thiết, khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả thực tế.

Tinh thần xuyên suốt trong thẩm tra là tạo điều kiện để Thành phố triển khai nhanh các chính sách và dự án cấp thiết nhưng đồng thời phải giữ chặt kỷ luật tài chính - ngân sách, kiểm soát hiệu quả đầu tư, quản lý chặt nguồn lực đất đai và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Đây cũng là cơ sở quan trọng để đại biểu HĐND Thành phố tiếp tục thảo luận, xem xét và quyết định các nghị quyết tại Kỳ họp thứ tư với yêu cầu mỗi quyết sách được ban hành phải thực sự khả thi, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo thêm động lực phát triển cho Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới./.

Châu Vũ